Sosyolojik açıdan toplumsal çürüme; bir topluluktaki sosyal yaşamın radikal bir biçimde değişmesi, işlevini yitirmesi ve nihayetinde çöküşe sürüklenmesi sürecidir. Eğer bir toplum, kişisel veya zümresel çıkarları uğruna yalanları alkışlamaya başlamışsa, o yapıda sosyal bozulma artık kaçınılmaz bir sondur.
Sosyal bozulma, modern toplumun geleneksel ve etik kesinliklerinin yerle bir olduğu, yerine ise kaotik bir yapının geçtiği köklü bir dönüşümü ifade eder. Bu süreci tetikleyen en kritik etken, toplumu bir arada tutan inanç ve değer sistemlerinin yitirilmesidir.
Toplumsal değerlerin şahsi menfaatler uğruna yok sayılması; bilginin ve bilimin rasyonel zemininden koparılarak güncel siyasi emellere teslim edilmesi, bu yıkımın anahtarıdır.
Çürümenin Tezahürleri
Günümüzde hem yerel hem de küresel düzlemde karşımıza çıkan toplumsal çürüme; fakirlik, kıtlık, zorunlu göç ve işsizlik gibi ekonomik sorunların yanı sıra; her türlü bağımlılık, suç oranlarındaki artış, cinsiyet eşitsizliği, şiddet, taciz ve ayrımcılık gibi ağır sosyal yaralarla kendini göstermektedir.
Siyasi ve Sistemsel Çöküş
Toplumsal çöküş, ekseriyetle siyasal çürüme ile başlar.
Bu durum literatürde "medeniyet veya sistem çöküşü" olarak da adlandırılır. Kültürel kimliğin yitirilmesi, sosyal karmaşıklığın yönetilemez hale gelmesi ve şiddetin tırmanışa geçmesi; yönetim mekanizmalarının ve kültürel değerlerin nasıl bir erozyona uğradığının en net göstergesidir.
Siyasi iktidarların toplumun manevi değerlerini istismar ederek iktidar devşirmesi, verilen sözlerin tutulmaması ve yönetimde "objektif ahlak" ilkelerinin terk edilmesi, çürümeyi hızlandıran başat faktörlerdir. Hangi makamda olursa olsun, bireyin asıl yükümlülüğü; sağlam ahlaki değerlere ve liyakate dayalı, şeffaf bir yönetim anlayışını benimsemektir.
Bilginin Gücü ve Çözüm
Yönetilen toplumların, kendi kirli çıkarları için yalan söyleyen siyasetçileri alkışlamaktan vazgeçmesi gerekir. Doğruyu yanlıştan, hakikatı propagandadan ayırt edebilmenin yegâne yolu ise bilinçli bir bilgi toplumuna dönüşmektir.
Özetle Toplumsal Çürümenin Reçetesi Şudur:
Ahlaki Restorasyon: İnanç ve değer sistemlerinin yeniden ihya edilmesi, ahlakın kişisel çıkarlara feda edilmemesi.
Bilimin Üstünlüğü: Bilginin siyasi kaygıların üzerinde tutulması.
Adil Paylaşım: Yoksulluk, işsizlik ve eşitsizlikle kararlı mücadele.
Örnek Yönetim: Siyasi iktidarların sözüne sadık kalması ve objektif ahlak ilkeleriyle topluma rehberlik etmesi.
Toplumsal kurtuluş, yalanın konforuna değil, hakikatin zorlu ama onurlu yoluna talip olmakla başlar.
Ali Berham ŞAHBUDAK Cumhuriyetçi Aydınlanma Partisi Kurucu Genel Başkan