Türkiye Cumhuriyeti, bin yıllık tarihsel yürüyüşün ve ortak kader bilincinin üzerine inşa edilmiş bir üniter devlettir. Bu yapı yalnızca idari bir model değil; aynı zamanda siyasal birlik, hukuki bütünlük ve toplumsal ortak paydanın adıdır. Bugün “terörsüz Türkiye” başlığı altında yürütülen tartışmalar, tam da bu bütünlüğün nasıl korunacağı sorusunu yeniden gündeme taşımaktadır.
Terörle mücadelede gelinen aşama, elbette önemlidir. Silahların susması, şiddetin sona ermesi, gençlerin dağa değil hayata yönelmesi herkesin ortak arzusudur. Ancak mesele yalnızca güvenlik boyutuyla ele alınamaz. Terörün bitmesi ile üniter yapının zayıflaması arasında bir tercih dayatılıyorsa, burada dikkatli bir siyasal okuma yapmak gerekir. Terörsüz bir Türkiye hedefi, üniter yapıyı tahkim ederek mi gerçekleşecek; yoksa yeni anayasal ve idari tartışmaların zeminine mi dönüşecek? Asıl soru budur.
1. Güvenlikten Siyasete Geçişte Dikkat Edilmesi Gerekenler
Terörle mücadele sürecinde güvenlik kurumları sahada mücadele verirken, siyasal zeminde farklı tartışmaların eş zamanlı olarak gündeme gelmesi tesadüf değildir. Komisyon raporları, anayasal vatandaşlık tanımı üzerine tartışmalar, yerel yönetim yetkilerinin genişletilmesi yönündeki çağrılar… Bunların her biri, üniter devlet çerçevesinde dikkatle değerlendirilmelidir.
Bir ülke terörü bitirirken, devlet yapısını tartışmaya açmamalıdır. Üniter yapı, “merkeziyetçilik” ile karıştırılmamalıdır; ancak federal ya da özerk modellerin zeminine kayacak adımlar da masum görülmemelidir. Türkiye’nin tarihsel tecrübesi, çok parçalı idari modellerin uzun vadede istikrarsızlık üretebileceğini göstermektedir.
2. Üniter Yapıyı Güçlendiren Terörsüzlük Anlayışı
Gerçek anlamda terörsüz bir Türkiye, üç temel üzerine kurulmalıdır:
A. Hukuki Netlik:
Anayasa’nın ilk dört maddesi, yalnızca sembolik değil; kurucu iradenin ifadesidir. “Ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlük” ilkesi, terörle mücadele sonrası dönemde daha da güçlendirilmelidir. Yeni tartışmalar, bu ilkeyi aşındıran değil pekiştiren bir çerçevede yürütülmelidir.
B. Sosyal Adalet ve Kalkınma:
Terör örgütlerinin beslendiği zemin çoğu zaman yoksulluk, işsizlik ve umutsuzluktur. Doğu ve Güneydoğu başta olmak üzere Anadolu’nun tüm bölgelerinde üretim, istihdam ve eğitim yatırımları artırılmalıdır. Ekonomik bütünleşme, üniter yapının en güçlü sigortasıdır.
C. Ortak Kimlik Vurgusu:
Etnik kimlikler birer kültürel zenginliktir; ancak devletin kurucu üst kimliği, bütün vatandaşları kapsayan bir çatı kimliktir. “Türk vatandaşlığı” kavramı, ayrıştırıcı değil birleştirici bir çerçevede yeniden daha güçlü anlatılmalıdır. Bu, kimlik inkârı değil; ortak aidiyet inşasıdır.
3. Siyasetin Sorumluluğu
Bugün mecliste temsil edilen tüm partiler, terörsüzlük hedefini üniter yapı ile çelişmeyecek bir zeminde savunmak zorundadır. Milliyetçi partilerin görevi yalnızca sert söylem üretmek değil; aynı zamanda hukuki ve demokratik zemini güçlendirmektir. Muhalefetin rolü ise süreci denetlemek, şeffaflığı sağlamak ve kamuoyunu doğru bilgilendirmektir.
Siyasal rekabet, devletin temel nitelikleri üzerinden yürütülmemelidir. Üniter yapı günlük siyasetin değil, tarihsel devamlılığın konusudur.
4. Kürt Vatandaşlarımızla Ortak Gelecek
Türkiye’nin Kürt vatandaşları bu ülkenin asli unsurlarındandır. Büyük çoğunluğu terörü reddetmekte ve ortak vatana sahip çıkmaktadır. Terörle mücadele, herhangi bir etnik kimliğe karşı değil; silahlı şiddet ve bölücülüğe karşı yürütülmelidir. Sosyal projeler, kültürel etkileşim programları ve ekonomik kalkınma adımları, ortak gelecek bilincini güçlendirecektir.
5. Dış Politika Boyutu
Terörsüz Türkiye süreci, dış aktörlerin bölgesel hesaplarından bağımsız değildir. Suriye’nin kuzeyindeki yapılanmalar, küresel güçlerin bölgesel stratejileri ve enerji politikaları, Türkiye’nin üniter yapısını dolaylı biçimde etkileyebilir. Bu nedenle dış politikada kararlı, dengeli ve milli çıkar odaklı bir çizgi sürdürülmelidir.
Sonsöz: Terörsüzlük ve Üniterlik Birlikte Mümkündür
Terörsüz bir Türkiye elbette mümkündür. Ancak bu hedef, üniter devleti zayıflatarak değil; tam tersine güçlendirerek gerçekleşmelidir. Güvenlik, hukuk, ekonomi ve kültür politikaları aynı hedefe yönelmelidir: Ortak vatan bilincini pekiştirmek.
Türkiye, bir millet olma iradesini koruduğu sürece güçlüdür. Üniter devlet, bu iradenin kurumsal ifadesidir. Terörün bitmesi, bu yapının daha sağlam bir zemine oturmasına vesile olmalıdır; yeni kırılmaların başlangıcına değil.
Birlik, sadece slogan değil; sürdürülebilir bir devlet aklıdır.
Necat KACAN
Eğitimci Araştırmacı Yazar