-AYETULLAH HUMEYNİ 1 ŞUBAT 1979’DA PARİS’TEN TAHRAN’A DÖNDÜ
-TÜRK HABERLER AJANSI (THA) EKİBİNİ SAVAK NEDEN GÖZALTINA ALDI?
(Kasım-1978)
-RIZAİYE’DE (URUMİYE) GENELEV KADINLARININ ŞAH LEHİNDE GÖSTERİ YAPMASINI KİM İSTEDİ?
(Aralık-1978)
-BATI AZERBAYCAN EYALETİ GENEL VALİSİ KERİM VEREHRAM’I NEDEN TÜRKİYE’YE KAÇIRMADIK?
-İRAN ŞAH’I MUHAMMED RIZA PEHLEVİ NE ZAMAN MISIR’A KAÇTI?
-AYETULLAH HUMEYNİ NE ZAMAN SÜRGÜNDEN TAHRAN’A DÖNDÜ?
-PEHLEVİ HANEDANI RESMEN NE ZAMAN YIKILDI?
-MOLLA MUSTAFA BARZANİ NEREDE VEFAT ETTİ VE NEREYE DEFNEDİLDİ?
-İRAN İSLAM CUMHURİYETİ’NİN İLK CUMHURBAŞKANI KİMDİR?
-8 YIL SÜREN İRAN-IRAK SAVAŞINI KİM BAŞLATTI?
15 Kasım 1978 Rızaiye (Urumiye) Başkonsolosluğumuzda göreve başladım.
Yaptığım ilk iş İran üzerinde Irak’a geçen ve Celal Talabani ile röportaj yapan Türk Haberler Ajansı ekibini Bedri Kayabal dahil SAVAK’ın (Şah’ın istihbaratı) elinden kurtarmak oldu.
Başkonsolosluk binası 1963 yılında bir uyuşturucu baronundan kiralanmış bir yazlık bağ eviymiş.
Kalorifer tesisatı dahi yok.
Odalar gazyağıyla ısınıyor.
Hatta bir gece THA’nın patronu Kadri Kayabal’ın oğlu Bedri Kayabal ile salondaki koltuklarda geceledik.
Her tarafta Şah aleyhtarı gösteriler var.
Batı Azerbaycan Eyaleti Genel Valisi Korgeneral Kerim Verehram’ın talimatıyla Rızaiye’deki genelev kadınları Şah lehine gösteri yapmaya kalktılar en az 10 hayat kadın çıkan çatışmalarda öldürülmüş.
Bu bilgileri BBC’den öğreniyoruz.
Türkiye ile telefon irtibatımız yok.
Başkonsolosluğun teleksi dahi yok.
Maaşlarımız Merkez Bankası aracılığıyla New York’a gönderiliyor ama İran’da genel grev var ve bankalar kapalı.
Konsolosluk hasılatından avans alarak günlük yaşantımızı devam ettiriyoruz.
Başkonsolosluğun 1978’de resmi taşıtı dahi yok.
Allah’tan İran’da taksi fiyatları çok ucuz.
Başkonsoloslukta 70 yaşında Azerbaycan Türk’ü bir aşçımız var, bize iyi bakıyor.
Başkonsolos Orhan Akbil ile öğleden sonra her gün bir saat uyuyoruz.
En büyük lüksümüz her gün saat:17.00’de şehir merkezinde taze sıkılmış ikişer bardak nar suyu içmek.
Nar suyu bize adeta doping yapılmış gibi geliyor.
İzole bir hayat sürüyoruz.
Tahran Büyükelçiliğimize veya Dışişleri Bakanlığımıza kripto mesaj gönderme imkanımız da yok.
Çünkü haberleşmek için teleks gerekli.
Teleksimiz dahi yok.
Bir gün bize daha önce hava basan ve bizi küçümseyen Batı Azerbaycan Eyaleti Genel Valisi Korgeneral ve Senatör Kerim Verehram herhalde Şah’tan ümidini kesmiş olmalıki Türkiye’ye illegal yollardan gitmek için bizden yardım istedi.
Genel Vali’ye “ Biz diplomatız.İnsan kaçakçılığı ticaretiyle meşgul değiliz.” dedik.
Daha sonra Genel Vali Kürt kaçakçılara yüklü bir para ödeyerek Türkiye üzerinden ABD’ye kaçmış.
İran Şah’ı Muhammed Rıza Pehlevi ve aile bireyleri 16 Ocak 1979 tarihinde özel bir uçakla Tahran’dan Mısır’a gittiler.
Eylül-1978’den beri Paris’te bulunan ve 1964’den beri Ankara, Bursa ve Necef’te (Irak) sürgün hayatı yaşayan Ayetullah Humeyni Air France’a ait özel bir uçakla 1 Şubat 1979 tarihinde Tahran’a vasıl oldu.
11 Şubat 1979 tarihinde İran Ordusu tarafsızlığını ilan etti ve resmen Pehlevi Hanedanlığı sona ermiş oldu.
Daha sonra İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi.
Hemedanlı bir Türk olan Ebul Hasan Benisadr İran İslam Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
İran’da Şah’ın himayesinde sürgün hayatı yaşayan Molla Mustafa Barzani 1 Mart 1979’da ABD’de vefat etti.
Barzani’nin cenazesi Urumiye’ye 70 km. mesafedeki Uşnu (Uşneviye) şehrinde toprağa verildi.
Uşnu’den Le Monde ve AFP Muhabirlerini Urumiye’ye davet ettim. (Mart-1979)
Fransız gazetecileri Başkonsolosluğumuzda imkanlarımız ölçüsünde ağırladık.
Fransız Gazeteciler, Türkiye’nin İran’daki Türkleri tahrik edip etmediğini ısrarla bize soruyorlardı.
Oysa Başkonsolos Orhan Akbil ve bendeniz Kasım - 1978’den beri maaşlarımızı dahi genel grevden dolayı alamamıştık.
Fransız gazetecileri gerekli cevabı lisan-ı münasiple vermeye çalıştık.
Irak, ABD’nin tahrikiyle İran’a saldırdı. (22 Eylül 1980)
İran-Irak savaşı toplam 8 yıl sürdü.
8 yıl süren Irak savaşı İran İslam Cumhuriyeti’nin ömrünü uzattı.
NEREDEN NEREYE?
Vahit Özdemir
1 Şubat 2026