-ESKİ DIŞİŞLERİ BAKANI İLTER TÜRKMEN KİMDİR?
(1927-2022)
-ESKİ MİT BAŞKANI KORGENERAL BEHÇET TÜRKMEN KİMDİR?
(1899-1968)
-GERÇEKTEN DIŞİŞLERİ BAKANI İLTER TÜRKMEN NAMAZ KILMAYI BİLMİYOR MU?
-MENDERES’İN LONDRA’DA DÜŞEN UÇAĞINDA VEFAT EDEN GÜNER TÜRKMEN KİMDİR?
1978-1982 yıllarında İran’ın Batı Azerbaycan Eyaleti’nin Merkezi Urumiye (eski adı Rızaiye) ‘de Başkonsolosluğumuzda 4 yıl görev yaptım.
Şah dönemine, 16 Ocak 1979’da Şah’ın İran’dan ayrılmasına, Humeyni’nin 1 Şubat 1979’da Paris’ten Tahran’a dönüşüne, İran’daki rejim değişikliğine, 8 yıl süren İran-Irak Savaşı’nın 2 yılına (1980-1982) yakinen şahitlik ettim.
1980 yılının Haziran ayında izinli olarak Ankara’ya geldim.
Doğru akrabamız olan ve Brüksel’de 2 yıl aynı evi paylaştığımız Nene Hatun Caddesi 82 numaralı apartmanda oturan Deniz Bölükbaşı’nın evine gittim.
Amacım bir-kaç gün Deniz’in evinde misafir olmak ve hasret gidermekti.
Oysa Deniz’in o küçük apartman dairesinde Büyükelçi Coşkun Kırca ile Büyükelçi İlter Türkmen konuk olarak kalıyorlardı.
Her iki Büyükelçi de pasif görevdeydiler.
Benim hayalim böylece suya düştü.
Deniz, Sudan’a gidecek olan Büyükelçi İlter Türkmen’i Esenboğa Havalimanına bıraktı.
Deniz havalimanından döndükten sonra “ İlter Abi Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri ( Müsteşar ) olacak dedi.
12 Eylül 1980 darbesinden sonra Büyükelçi İlter Türkmen Dışişleri Bakanı oldu.
Aslında Büyükelçi Kamuran Gürün’ün Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri ve Dışişleri Bakanı olması gerekirken, Büyükelçi İlter Türkmen babasının Korgeneral, eski Bağdat ve Oslo Büyükelçisi, MİT Başkanı olması ve gelecek vaadeden kardeşi Güner Öztek’in Menderes’in geçirdiği uçak kazasında vefat etmesi , babası Korgeneral Büyükelçi Behçet Türkmen’in CIA ile yakın ilişkileri ve Coca-Cola’yı Türkiye’ye getiren ilk kişi olması, yakın zamana kadar MİT’in CIA’nın arka bahçesi gibi çalışması ve bazı özel durumlar dikkate alınarak ipi rahatlıkla göğüsleyen Büyükelçi İlter Türkmen oldu.
İlter Türkmen bildiğim kadarıyla 3 kez evlendi.
İlk eşi Bakanlığımız mensuplarından olup, Dublin’de intihara yeltenen Büyükelçi Gündoğdu Üstün ‘ün eski eşi Mina Hanım idi.
Hatta nikahlarını Marsilya’da Konsolos Yozgatlı Nazif Çuhruk kıymıştı.
CEM ve APA Ofsetin sahibi İlter Türkmen’in damadıydı.
İlter Türkmen 94 yaşında vefat etti.
BEHÇET TÜRKMEN
(1899-1968)
Emekli Korgeneral, eski MİT Başkanı, eski Bağdat ve Oslo Büyükelçisi.
Kurmay Yüzbaşı iken MİT Başkanlığında çalışmaya başlıyor.
30 yaşından sonra özel gayretiyle fransızca öğreniyor.
Yurtdışında gezmeyi ve seyahati çok severmiş.
Başbakan Menderes’in has adamıydı.
Oğlu Güner Öztek 1959 yılında Londra’ki uçak kazasında vefat etti.(Bkz. Menderes’in uçak kazası)
Diğer oğlu İlter Türkmen İhsan Sabri Çağlayangil sayesinde 39-40 yaşında Büyükelçi oldu.
Önemli yerlerde Büyükelçilik yaptı.
12 Eylül askeri darbesinden sonra Bülend Ulusu kabinesinde 3 yıl Dışişleri Bakanlığı yaptı.
Coca-Cola Türkiye’ye HAS Ailesi tarafından getirildi.
Coca-Cola Türkiye’ye Behçet Türkmen’in özel gayretiyle getirildi.
Türkmen’in ABD makamları ve CIA ile yakın ilişkileri vardı.
HAS Ailesi Behçet Türkmen’e kağıt üzerinde küçük bir ortaklık vermiş.
İlter Türkmen’in bana anlattığına göre HAS Ailesi babası Behçet Türkmen’e kazık atmış ve bu işten çırak çıkmışlar.
Sonuçta HAS Ailesi Coca-Cola’nın hayrını görmemişler.
Kemal Has öldürülmüş, İstanbul Bankası batmış vs.
Kayserili iş insanlarıyla dans etmek her babayiğidin yapabileceği bir iş değil.
Hatta Coca-Cola olayından Behçet Türkmen’in konutuna haciz gelmiş ve evi satılığa dahi çıkarılmış.
Behçet Türkmen başına gelen bu üzücü olaylardan dolayı 69 yaşında iken 1968 yılında vefat etmiş.
İLTER TÜRKMEN NAMAZ KILMAYI BİLMİYOR MU?
Irak, ABD’nin kışkırtmasıyla askeri bakımdan zayıf durumda olan ve rejim değişikliğinden dolayı İran’a saldırdı.
İran-Irak savaşı tam 8 yıl sürdü.
2 milyon insan öldü.
Savaşın mali bilançosu en az 150 milyar dolardı.
İki müslüman ülke arasında lüzumsuz savaşın sona erdirilebilmesi için Gine Cumhurbaşkanı Ahmed Sekuture Başkanlığında bir iyi niyet hey’eti Tahran’a geldi ve Humeyni ile görüştü
Hey’ette FKÖ lideri Yaser Arafat ve Dışişleri Bakanımız İlter Türkmen de vardı.
Humeyni bir süre Ankara ve Bursa’da sürgün hayatı yaşamasına rağmen Türkiye’ye bir sempatisi yoktu.
Hey’ete farsça bir konuşma yaptı ve Türkiye’yi suçladı.
Daha sonra Humeyni iyi niyet hey’eti mensuplarına imamlık yaparak namaz kıldırdı.
Humeyni’nin kıldırdığı namazı tüm televizyon kanalları canlı olarak yayınladı.
Dikkatimi çeken önemli bir olay Dışişleri Bakanımız İlter Türkmen namaz kılmayı bilmediği gibi namazda kopya çekmeyi de bilmiyordu.
Önündeki adamı takip etmesi gerekirken başını kaldırıp sağa-sola bakıyor ve gülünç duruma düşüyordu.
Oysa, Tahran Büyükelçimize talimat vererek bir imamdan 10 dakika namaz kursu alabilirdi.
Tahran Büyükelçiliğimizde namaz kılan birisi mutlaka vardı.
Aşçı, garson veya şoför muhtemelen namaz kılmayı biliyorlardır.
Hizmet personelinden pratik namaz kılmak konusunda da bilgi alınabilirdi.
Humeyni’nin bizzat kıldırdığı namazdan sonra Urumiye caddelerinde karşılaştığım Azerbaycan Türkleri bana sitem ettiler ve “Müslüman bir ülkenin Dışişleri Bakanı’nın namaz kılmasını bilmediğini televizyonlardan izledik ve çok müteessir olduk.” dediler.
GÜNER TÜRKMEN
Korgeneral, eski MİT Başkanı, Bağdat, Oslo Büyükelçisi, Menderes’in has adamı, Coca-Cola’yı Türkiye’ye getiren ve Kemal Has’tan kazık yediğini iddia eden ve bu yüzden çeşitli ailevi sıkıntılar yaşayan Behçet Türkmen’in oğlu ve İlter Türkmen’in kardeşidir.
17 Şubat 1959’da Londra’da düşen uçakta vefat etmiştir.
İlter Türkmen’in Lale Apa isminde bir kızı ve Behçet Güner Türkmen adında bir oğlu vardı.
Lale Apa 2022 yılında vefat etmiş.
İlter Türkmen bir vefa örneği göstererek doğan oğluna babasının ve kardeşinin adını vermiş.
Anadolu’da böyle bir gelenek var.
Vefat eden Güner Türkmen’in geleceği parlak iyi bir diplomat olduğunu devre arkadaşları sohbet toplantısında üzülerek anlatıyorlardı.
Behçet Türkmen’e, İlter Türkmen’e, Güner Türkmen’e ve Lale Apa’ya Yüce Rabbimden rahmetler diliyorum.
Allah gani gani rahmet eylesin.
NEREDEN NEREYE?
Vahit Özdemir
(E) Diplomat
Çinçin Bağları,
25 Ocak 2026