Bugün, 4 Mart 2026 Çarşamba
Osmanlılar döneminde kandiller nasıl idrak edilirdi?
Kandiller, Cuma Selamlığı'nda olduğu gibi, halkın padişaha ma'ruzatını sunmalarına da vesile olmakta idi.
Kandil geceleri Osmanlı mutfağının da zenginleşmesine vesile olmuştur. Böyle gecelerde yenilmek üzere kandil çörekleri yapıldığı, bunların eskiden börekçi fırınlarında, kandil günlerine mahsus olarak kapıların önüne konularak, üzerine beyaz örtü serilmiş masalarda, beyaz önlük giymiş çıraklar tarafından satıldığı aktarılmaktadır.
Kandillerde yapılan başka bir gelenek de gelip geçenlere su dağıtılmasıdır. İkindi ile akşam arasında cadde ve anayolların kenarlarında musluklu, üzeri beyaz örtülü toprak küplerden, ayrı bir ibrikteki su ile yıkanmış bardaklarla gelip geçenlere su dağıtıldığı aktarılmaktadır.
Böylece ölmüşlerin ruhları için sevap işlendiğine inanılmakta idi.
Kandillerde beş ile on yaş arasındaki mahalle çocukları, yatsıdan sonra hep bir ağızdan söyledikleri manilerle mahalleyi dolaşırlar, büyükler de onlara çeşitli hediyeler verirdi.
Osmanlı arşivlerinde, kandil gecelerine özel bazı ibadet ve dini uygulamaların yapıldığını da öğrenmekteyiz. Kelime-i Tevhid okunması, Buhari okuma, tefsir dersi verilmesi gibi birçok uygulamalar olurdu.
Mübarek gecelerde kandil yakılmasının, camilerin mahyalarla süslenmesinin, ışık şölenine dönüşen gecelerin, yabancı seyyahların da oldukça dikkatini çektiği belirtilmektedir. Minarelerde kandil yakılarak bayrak çekilmesi, camilerin iç mekanlarının bu gecelerde daha özenle aydınlatılması, İstanbul'a ait bir özellik olarak mihrap üstünde iç mahya kurulması da bu geceye ait diğer güzel uygulamalar olarak aktarılmaktadır.
