1940’ların sonlarına doğru Amerika’da geçtiği anlatılan bir dava yıllardır dilden dile dolaşır.

Zengin bir adam ölmüştür. Yıllar sonra bir kadın, yanında bir çocukla mahkemeye başvurur. Çocuğun, ölen adamdan olduğunu iddia eder. O yıllarda DNA testi yoktur. Adli tıp bugünkü imkânlara sahip değildir. Hukuk sistemi biyolojik bağı ispatlamakta zorlanır.

Anlatıya göre çare başka bilgi ve hukuk geleneklerinde aranır. Roma’ya bakılır, Yunan’a bakılır, Doğu’ya bakılır. Sonunda yol Türkiye’ye, dönemin İstanbul Müftüsü Ömer Nasuhi Bilmen’e çıkar.

Bilmen Hocaefendi heyete şu soruyu sorar:
“Ölen adamın kemikleri duruyor mu?”

Sonrasında kuyruk sokumu kemiğinden bir yer tarif eder. Çocuğun kanından bir damla damlatılmasını söyler. Eğer kemik kanı emerse çocuk o adamdandır, emmezse kadın yalan söylüyordur…

Hikâye burada daha da çarpıcı hâle gelir. Deneme yapılır, kemik çocuğun kanını emer, heyet hayretler içinde kalır. Hocaefendi ise bunu bir hadise dayandırır:

> “Toprak, insanoğlunun her tarafını çürütür. Ancak kuyruk sokumu kemiği çürümez. İnsan ondan yaratılmıştır ve yeniden yaratılması da ondan olacaktır.”

Bu anlatı, vaazlarda, sohbetlerde, yazılarda sıkça yer alır. Din ile bilimin kesiştiği “ibretli bir hadise” olarak sunulur.

Fakat burada durup düşünmemiz gereken iki ayrı mesele var.

Birincisi: Bu olay gerçekten yaşandı mı?
İkincisi ve daha önemlisi: Biz bu hikâyeyi neden bu kadar seviyoruz?

Kemikten Daha Önemli Olan Şey

Bugün biliyoruz ki, kemik dokusunun bir kişinin soyundan gelen kanı “tanıması” gibi biyolojik bir mekanizma yoktur. Adli tıpta böyle bir yöntem bulunmaz. Kuyruk sokumu kemiğinin kanı emerek akrabalık tespiti yaptığına dair bilimsel bir veri yoktur.

Bu durum, hikâyeyi ya menkıbeleştirir ya da sembolik bir anlatı hâline getirir.

Ama işin ilginç tarafı şu: Hikâyenin gerçek olup olmaması, onu anlatanlar ve dinleyenler için çoğu zaman tali bir meseledir.

Çünkü bu bir adli tıp hikâyesi değildir.

Bu, bir itibar hikâyesidir.

Amerika’nın Çözemediğini Bir Müftünün Çözmesi

Hikâyede Amerika’nın olması tesadüf değildir. Roma’ya, Yunan’a, Uzakdoğu’ya bakılması ve en son Türkiye’ye gelinmesi de tesadüf değildir.

Bu kurgu, bilinçaltımızda güçlü bir cümle kurar:

> “Amerika çözümü bulamadı, bir Türk âlim buldu.”

İşte bizi asıl etkileyen yer burasıdır.

Uzun zamandır “geri kalmış”, “bilim üretmeyen”, “sadece geçmişle övünen” bir toplum olarak itham edilen insanların zihninde, bu tür anlatılar güçlü bir psikolojik karşılık bulur.

Bu hikâye şunu söyler:

Biz sandığınız gibi değiliz.

Bizim alimlerimiz sandığınızdan daha büyük.

Sizin biliminiz yetmedi, bizim bilgimiz yetti.

Mesele kemik değildir.
Mesele onurdur.

Hadisin Mesajı ile Hikâyenin Mesajı

Burada çok ince ama çok önemli bir ayrım vardır.

Hadis, kuyruk sokumu kemiğini yeniden dirilişin bir işareti olarak anlatır. Bu, metafizik bir hakikattir. Yaratılışın ve dirilişin ilahî kudretle ilişkisini vurgular.

Hikâye ise bunu bir laboratuvar deneyi gibi sunar.

Metafizik olanı fiziksel deneyle ispat etmeye çalışır.

Oysa din, ispat için bilime muhtaç değildir.
Bilim de metafiziği ölçmek zorunda değildir.

İkisini yarıştırmak, ikisine de haksızlık eder.

Ömer Nasuhi Bilmen’in Asıl Büyüklüğü

Bilmen Hoca’yı büyük yapan şey, böyle bir deney önerdiği iddiası değil; fıkıhtaki derinliği, tefsiri, dili, ilmi ve ahlakıdır.

Âlimleri menkıbelerle büyütmek kolaydır.
Ama onları gerçek ilimleriyle tanımak çok daha kıymetlidir.

Çünkü din, menkıbeyle değil; doğrulukla güçlenir.

Peki Bu Hikâye Neden Yaşıyor?

Çünkü bu hikâye üç duyguyu aynı anda besliyor:

1. Bilim karşısındaki eziklik hissini,

2. Batı karşısındaki aşağılanmışlık duygusunu,

3. Geleneğin değersizleştirildiği düşüncesini.

Tek bir anlatı, hepsine merhem oluyor.

Bu yüzden bu hikâye kolay kolay ölmez.

Belki tarih değildir.
Ama güçlü bir zihinsel fotoğraftır.

Bir toplumun, kendi âlimini, kendi metnini, kendi geleneğini yeniden değerli görmek istemesinin fotoğrafı…

Kuyruk sokumu kemiğinin kanı emip emmemesi asıl mesele değil.

Asıl mesele şu:

Biz, hakikati ararken, hakikate uymayan hikâyelere yaslanmaya ihtiyaç duymayacak kadar güçlü olabilir miyiz?

Çünkü inanç, hikâyelerle değil; dürüstlükle büyür.

Ve belki de bu anlatının bize bıraktığı en kıymetli soru budur.