Bugün, 4 Şubat 2026 Çarşamba
Tarih, yalnızca savaşlarla değil, inançlarla da yazılır. Türklerin kadim inanç sistemi denildiğinde çoğumuzun aklına “Gök Tengri” gelir. Ancak bugün Şamanizm üzerine yapılan bazı modern yorumlar, bu anlayışın yalnızca göğü işaret eden tek boyutlu bir çerçevede kaldığını gösteriyor. Timur Davletov’un dikkat çektiği gibi, “Türkler yalnızca göğe değil, yere de inanırdı.”
Evet, eski Türkler Gök Tanrı’ya dua ederdi ama bunun kadar güçlü bir “Yer” inancı da vardı. Yer, sadece toprak değildi. Ana idi, bereketti, doğumdu, döngüydü. Gök ne kadar baba ise, Yer o kadar ana idi. Biri hayat veriyor, diğeri hayatı taşıyordu. Bu denge, Türklerin evren anlayışının temelini oluşturuyordu.
Bugün Bömbögör Yazıtı gibi örneklerde bu denge açıkça görülür. Yazıtta, bir Türk prensesi için “Yukarıda Gök, aşağıda Yer” ifadeleri geçer. Bu, sadece mitolojik bir anlatım değil; evrenin iki kudretli unsuru arasında insanın yerini tanımlayan bir bilgeliktir.
Davletov’un işaret ettiği nokta burada önem kazanıyor:
Türkler, doğaya tapmadı; doğayı kutsadı. Çünkü onlar için doğa Tanrı’nın kendisiydi. Gök’te ışığı, Yer’de bereketi gördüler. Her şeyin bir ruhu olduğuna inandılar. Bu inanç, ne ilkel bir tapınma biçimiydi ne de kör bir bağlılıktı. Bilakis, doğayla kurulan derin bir ahlaki ilişkiden doğan bir saygıydı.
Modern dünyanın doğayı tüketen, toprağı kirleten zihniyetiyle karşılaştırıldığında, bu kadim Türk düşüncesi aslında bugüne bir ders niteliğindedir.
Türkler, tabiatla kavga etmezdi; onunla konuşurdu. Gök gürlediğinde korkmaz, saygıyla eğilirdi. Yağmur yağdığında sevinir, şükrünü sunardı. Çünkü bilirlerdi ki Gök Tengri’nin buyruğu, Yer Ana’nın rahminde yeşerirdi.
Bugün biz “Gök Tanrı” derken aslında bir yarısını söylüyoruz inancın. Oysa Tengri’nin anlamı, göğün ötesinde bir düzendir. Türk kozmolojisinde gök, yerle anlam kazanır. Tıpkı insanın ruhla beden arasında var olması gibi.
Yani evet, eski Türklerin dini Şamanizm veya Kam Dini idi ama bu, sadece “Gök Tanrı inancı” değildi.
Bu, göğün görkemine, yerin bereketine, suyun arılığına, ateşin gücüne duyulan bir saygıydı.
Ve bu saygı, milletimizin doğayla olan kadim ahdiydi.
Bugün unutulan bu dengeyi yeniden hatırlamak gerekiyor. Çünkü göğe bakarken yere basmayı unutan bir millet, köklerinden kopar.
