Bugün, 10 Şubat 2026 Salı
Bir insanı ele veren şey, ezberi değildir; düşünmesidir.
Ezber, başkasının aklını taşımaktır. Düşünmek ise kendi aklını doğurmaktır.
Bugün en büyük yorgunluğumuz bedenden değil, zihinden geliyor. Çünkü çoğumuz, farkında olmadan kopya bir hayat yaşıyoruz. Başkasının cümleleriyle konuşuyor, başkasının doğrularıyla yaşıyor, başkasının korkularıyla susuyoruz. Sonra da aynaya bakıp “Ben kimim?” diye soruyoruz.
Kopya çekmek yalnızca sınav salonlarında olmaz. Hayatın içinde de kopya çekilir. Moda düşünceler kopyalanır. Hazır yargılar kopyalanır. Kalabalığın alkışladığı doğrular kopyalanır. Ve insan, yavaş yavaş kendinden çıkar; yerine kalabalık girer.
“Müslüman kopya çekmez” sözü bu yüzden yalnızca ahlaki bir uyarı değil, varoluşsal bir çağrıdır. Çünkü kopya, aklın tembelliğidir. Papağanlıktır. Duyduğunu tekrar etmek, gördüğünü taklit etmek, sorgulamadan kabul etmek… Bunların hiçbiri düşünmek değildir. Düşünmek; sorumluluk almaktır. Risk almaktır. Yalnız kalmayı göze almaktır.
Düşünen insanın düşmanı çoktur.
Çünkü düşünen insan sürüye uymaz.
Çünkü düşünen insan “neden?” diye sorar.
Çünkü düşünen insan, kendisine sunulanı olduğu gibi kabul etmez.
Eskiler buna “şeytan” derdi. İnsanı iyiden, doğrudan, çalışmaktan, üretmekten uzaklaştıran her fısıltı… Seni ticaretten alıkoyan, sağlıktan alıkoyan, ilimden alıkoyan, seni sıradanlığa razı eden her ses… Hepsi düşünmemen için.
Çünkü düşünen insan, yönetilemez.
Bu noktada ağır ama anlamlı bir cümle çıkar karşımıza:
“Her Türk bir Atatürk’tür, her Müslüman Muhammed’dir.”
Bu bir övgü değil, omuza yüklenen bir sorumluluktur.
Mustafa Kemal Atatürk, bu millete aklı miras bıraktı. Bilimi rehber yapmayı, sorgulamayı, bağımsız düşünmeyi öğretti.
Muhammed ise ilk emri “Oku” olan bir inanç bıraktı. Cehaletin karanlığını ilimle yarmayı öğretti.
İkisi de aynı kapıyı gösterdi:
Aklını kullan. Öğren. Üret. İnsana faydalı ol.
İlim, batmayan güneştir. Onu kimse söndüremez. Ama sen gözünü kapatırsan, karanlıkta kalırsın. Karanlığa kızmanın bir anlamı yoktur; perdeyi açmak gerekir.
Bugün zaman hızlı, gürültülü ve yönsüz akıyor. İnsanlar düşünmeden konuşuyor, sorgulamadan inanıyor, anlamadan savunuyor. Kalabalıklar çoğaldıkça şahsiyetler azalıyor. Sosyal akımlar, dijital kalabalıklar, hazır kanaatler… Hepsi insanı düşünmekten uzaklaştıran modern kopya makineleri gibi çalışıyor.
Ve sen bu akışta sürükleniyorsan, dur.
Zamana uyma.
Aklına uy.
İlmine uy.
Çünkü zaman her zaman haklı değildir. Bazen doğru olan, zamana direnendir. Sen ilminle amel edersen, bir süre sonra zaman sana uymak zorunda kalır.
Düşünen insan yalnız kalabilir. Eleştirilebilir. Anlaşılmayabilir. Ama sonunda yönü o belirler. Çünkü taklit edenler, daima düşünenleri takip eder.
Kopya çekenler çoğunlukta olabilir.
Düşünenler ise tarihi yazar.
Asıl mesele şudur: Kendi cümleni kurabilmek. Kendi aklınla yürüyebilmek. Sana verilen aklı kullanma cesaretini gösterebilmek.
Uyanmak tam da budur.
Kopya bir hayat yaşamamak.
Kendi hakikatini aramak.
Düşünerek insan kalmak.
