Bugün, 5 Mart 2026 Perşembe
Bazı olaylar vardır; nerede yaşandığından bağımsız olarak aynı duyguyu uyandırır. Aynı korku, aynı öfke, aynı çaresizlik… Darbeler böyledir. Üniformaları, manşetleri, diplomatik cümleleri değişir ama geride bıraktıkları his hiç değişmez: Yaralı bir toplum ve sarsılmış bir gelecek.
Türkiye, 15 Temmuz gecesi bu duyguyu en ağır haliyle yaşadı. Uçak seslerinin sabaha kadar susmadığı, meclisin bombalandığı, sokaklarda ölümün kol gezdiği o gecede hedef yalnızca bir iktidar değildi. Hedef, milletin iradesiydi. Sandıkta alınamayan sonuç, silahla, tehditle ve kaosla alınmak istendi.
Bugün Venezuela’da yaşananlara bakıldığında, insanın zihninde ister istemez aynı sorular beliriyor. “Meşruiyet” tartışmaları, “geçici yönetim” senaryoları, ekonomik baskılar ve askeri müdahale imaları… Bunlar sadece Venezuela’ya özgü başlıklar değil. Bu dil, dünya siyasetinin karanlık sözlüğünden ezbere okunuyor.
Nicolás Maduro ismi etrafında yürüyen tartışmalar, aslında çok daha büyük bir meseleyi gizliyor. Konu bir liderin kişiliği ya da politik tercihleri değil. Konu, bir ülkenin kendi yolunu çizme hakkının tanınıp tanınmayacağıdır. Çünkü bugün mesele Maduro ise, yarın başka bir ülkenin seçilmiş yöneticisi aynı yöntemlerle hedef alınabilir.
Darbeler artık eski darbeler gibi gelmiyor. Bir sabah tanklar sokağa çıkmıyor belki; ama ekonomi boğuluyor, medya dili sertleşiyor, uluslararası baskı adım adım artırılıyor. Toplum yoruluyor, umutsuzluk büyütülüyor. Sonra “müdahale” kelimesi bir çözüm gibi sunuluyor. Oysa bu kelimenin arkasında ne olduğunu en iyi darbeyi yaşamış ülkeler bilir.
15 Temmuz bize şunu öğretti: Bir ülkenin kaderi, başka başkentlerde çizilen planlara bırakılamaz. O gece insanlar sokaklara çıkarken ideolojik hesaplar yapmadı. Kimse “sonuç ne olur” diye düşünmedi. Sadece şunu söyledi: “Bu ülke bizim.” İşte darbelerin hesap edemediği şey tam olarak budur.
Venezuela’da yaşananları sadece ekranlardan izleyenler için bu bir dış politika başlığı olabilir. Ama darbeyi yaşamış toplumlar için bu, eski bir yaradır. Çünkü bilirler ki bir kez bu kapı açıldığında, geriye dönüş kolay olmaz. Kaos, istikrarsızlık ve yıllar süren acılar peşinden gelir.
Bugün dünyada asıl tartışılması gereken şudur: Halkların iradesi gerçekten kutsal mı, yoksa sadece güçlü ülkelerin işine geldiğinde mi değerli? Eğer sandık sonucu beğenilmiyorsa ve çözüm dış müdahalede aranıyorsa, demokrasi sadece bir vitrin süsüne dönüşür.
Türkiye’nin 15 Temmuz’da verdiği sınav, bu yüzden sadece kendi tarihi için değil, dünya için de önemli bir örnektir. Darbeler kaçınılmaz değildir. Karanlık senaryolar bozulabilir. Ama bunun için hafızanın diri, vicdanın uyanık olması gerekir.
Coğrafyalar değişir, aktörler değişir.
Fakat bir gerçek değişmez: Darbenin kazananı olmaz.
Kaybedeni ise her zaman halktır. Ve bu gerçeği unutan dünya, aynı acıyı tekrar tekrar yaşamaya mahkûmdur.
