CEZAYİR ANTLAŞMASI’NIN MİMARI KİMDİR?
8.03.2026 15:33:00
(SOLDAN SAĞA İRAN ŞAH’I PEHLEVİ, CEZAYİR DEVLET BAŞKANI HUARİ BUMEDYEN VE IRAK KOMUTA KONSEYİ BAŞKAN YARDIMCISI (DEVLET BAŞKAN YARDIMCISI) SADDAM HÜSEYİN.
CEZAYİR, 06 MART 1975)
-CEZAYİR ANTLAŞMASI’NIN MİMARI KİMDİR?
-MOLLA MUSTAFA BARZANİ VE PEŞMERGELERİ İRAN’A GEÇERKEN NEDEN HAKKARİ VE CİVAR İLLERDE SIKIYÖNETİM İLAN EDİLDİ?
TBMM HÜKÜMETİN SIKIYÖNETİM TEZKERESİNİ NEDEN REDDETTİ?
-IRAK DEVLET BAŞKANI SADDAM HÜSEYİN NEDEN CEZAYİR ANTLAŞMASINI FESHEDEREK 22 EYLÜL 1980’DE İRAN’A SAVAŞ İLAN ETTİ?
1978-1982 yıllarında İran Urumiye’deki Başkonsolosluğumuzda görev yaptım.
16 Ocak 1979’da Şah’ın İran’ın terketmesine,
Humeyni’nin 1 Şubat 1979’da Paris’ten Tahran’a dönüşüne,
Pehlevi rejiminin yıkılmasına ve İran İslam Cumhuriyeti’nin ilan edilmesine,
8 yıl süren İran-Irak savaşına yakinen tanıklık ettim.
6 Mart 1975 tarihinde OPEC zirvesinde Cezayir Devlet Başkanı Huari Bumedyen’in arabulucuğuyla İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ile Irak Devrim Komuta Konseyi Başkan Yardımcısı ( Devlet Başkanı Yardımcısı ) Saddam Hüseyin arasında Cezayir Antlaşmasın imzalandı.
Cezayir Antlaşmasına göre,
(Şattülarap Antlaşması) İran ile Irak arasında sınır ihtilaflarını çözmek için imzalanan önemli bir antlaşmaydı.
Cezayir Antlaşması ile Irak Şattülarap su yolundaki ve Huzistan Eyaletindeki hudut haklarından vazgeçti.
İran ise Molla Mustafa Barzani’ye yani Kürtlere verdiği desteği tamamen kesti.
Barzani ve Peşmergeleri İran’a sığındılar.
Devrin Hükümeti Hakkari ve civar illerde sıkıyönetim ilan etti.
TBMM , Hükümetin sıkıyönetim tezkeresini kabul etmedi yani reddetti.
Molla Mustafa Barzani (1904-1 Mart 1979) İran Şah’ının özel konuğu olarak Tahran yakınlarındaki Kerec şehrinde yaşamaya başladı.
Peşmergeler ise başta Sero ve diğer Kürt bölgesine yerleştirildi.
Daha sonra çok tütün içtiği
için akciğer kanserine yakalanan Molla Mustafa Barzani Şah’ın talimatıyla tedavi için ABD’ye gönderildi.
ABD’ye seyahati sırasında Barzani’ye Şah’ın özel doktoru ve SAVAK (istihbarat) elemanları eşlik etti.
Molla Mustafa Barzani 1 Mart 1979’da 75 yaşında iken Vaşington’da vefat etti.
Cenazesi İran’ın Uşnu (Uşneviye) şehrinde toprağa verildi.(Mart-1979)
Barzani’nin mezarı yıllar sonra Kuzey Irak’taki Barzan’a nakledildi.
NEREDEN NEREYE?
Vahit Özdemir
(E) Diplomat
07 Mart 2026
