Tarih: 14 Şubat 2026
Konu: Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde sandık sayısının 20 ile sınırlandırılmasını öngören Seçim Kanunu değişikliği
Odak: 
Demokratik katılım, siyasi pozisyonlar, veto süreci ve hukuk devleti perspektifi

1. MESELE NEDİR?

Bulgaristan Parlamentosu’nda gündeme gelen ve Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde kurulacak sandık sayısını 20 ile sınırlandırmayı öngören düzenleme, teknik bir seçim organizasyonu değişikliği olarak sunulmaktadır. Ancak Türkiye özelinde düşünüldüğünde bu teklif, demokratik temsil ve anayasal haklara erişim açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir adımdır.

Ekim 2024 seçimlerinde Türkiye’de 168 sandık kurulmuş ve 46 binden fazla Bulgaristan vatandaşı oy kullanmıştır. 
Daha Önceki seçim dönemlerinde katılımın 90 bin bandına ulaştığı göz önüne alındığında, önerilen düzenleme yaklaşık %88 oranında bir sandık azaltımı anlamına gelmektedir.

Bu ölçekte bir düşüş, yalnızca lojistik sadeleştirme değil; oy verme sürecini zorlaştıran fiili bir sınırlama niteliği taşımaktadır.

2. ÖNERGENİN SAHİBİ VE SİYASİ ARKA PLAN

Düzenleme, Bulgaristan’daki Vızrazhdane (Yeniden Doğuş) partisi tarafından gündeme getirilmiştir. 
Parti, kamuoyunda Rusya yanlısı çizgisi ve milliyetçi-popülist söylemiyle bilinmektedir. 
Lideri Kostadin Kostadinov, diaspora oylarını ulusal güvenlik perspektifinde ele almış ve süreci ideolojik bir zemine taşımıştır.

Ancak bu girişim yalnızca önergeyi sunan partiyle sınırlı değildir. İlk oylama sürecinde veya siyasi açıklamalar çerçevesinde destek veren ya da destek sinyali veren partiler arasında şunlar yer almaktadır:

GERB-SDS

There Is Such a People (ITN)

Bulgarian Socialist Party (BSP)

Ayrıca etkili siyasi figürlerden HOH Başkanı Delyan Peevski’nin ve Meç partilerinin de açık bir karşı duruş sergilememesi de kamuoyunda dolaylı destek olarak yorumlanmaktadır.

Bu tablo, düzenlemenin marjinal bir öneri olmadığını; ana akım siyaset içinde de karşılık bulduğunu göstermektedir.

3. SİVİL TOPLUM VE HEDEF GÖSTERME SÜRECİ

Diaspora oy hakkını savunan Bulgaristan Türkleri Stratejik Araştırmalar Merkezi ve
(BULTÜRK) Genel Başkanı süreçte kamuoyu tartışmalarının merkezine yerleşmiştir.

Yöneltilen suçlamalar arasında “ulusal güvenlik tehdidi” ve “yabancı ajanlık” imaları yer almaktadır.

Demokratik sistemlerde sivil toplumun temel rolü, hak savunuculuğudur. Hak arama faaliyetinin güvenlik söylemiyle kriminalize edilmesi, çoğulculuğu zayıflatır ve demokratik alanı daraltır.

4. HUKUK DEVLETİ BOYUTU VE VETO

Bulgaristan Cumhurbaşkanlığı’nın düzenlemeye karşı veto uygulaması, anayasal denge-denetim mekanizmasının devreye girdiğini göstermektedir.

Uluslararası normlar açısından bakıldığında:

Avrupa Konseyi’nin Venedik Komisyonu seçim standartları

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin “genel ve eşit oy” ilkesi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları seçim hakkının yalnızca teorik değil, pratik olarak da erişilebilir olmasını şart koşmaktadır.

Veto sonrası düzenleme yeniden parlamentoya gelecektir. İşte bu ikinci oylama, siyasi pozisyonların netleşeceği kritik aşama olacaktır.

5. İKİNCİ OYLAMA: SİYASİ NETLEŞME ANI

İkinci oylamada:

Hangi partinin diaspora oy hakkını açıkça savunduğu,

Hangi partinin sınırlamadan yana olduğu,

Hangi partinin sessiz kalarak dolaylı destek verdiği resmî kayıtlara geçecektir.

Bu aşama, söylem ile eylem arasındaki farkın ortaya çıkacağı noktadır.

Siyasi pozisyonlar netleştikçe, kamuoyu temsilcilerini daha sağlıklı değerlendirme imkânı bulacaktır.

6. DESTEK VEREN PARTİLER VE TEŞEKKÜR

Süreç boyunca kürsüde demokratik ilkeleri savunan ve eşit yurttaşlık vurgusu yapan We Continue the Change–Democratic Bulgaria (PP-DB) ve Veliçiye parti temsilcileri, diaspora oy hakkının korunması yönünde açık destek vermiştir.

Bu tutum, demokratik standartların savunulması açısından önemlidir.

7. “MAFYA DEVLETİ” TARTIŞMALARI VE DEMOKRATİK RİSK

Bulgaristan siyaseti uzun yıllardır yolsuzluk ve organize çıkar ağları iddialarıyla gündeme gelmektedir. “Mafya devleti” ifadesi politik bir slogandır; ancak şu gerçek göz ardı edilemez:

Demokratik katılım zayıfladıkça, hesap verebilirlik azalır.
Hesap verebilirlik azaldıkça, çıkar ağları güç kazanır.

Seçim katılımını daraltan her adım, siyasal denetimi de daraltır. Bu nedenle sandık sayısının azaltılması, yalnızca diaspora meselesi değil; kurumsal şeffaflık ve demokratik sağlık meselesidir.

Organize suçla mücadele, seçim hakkını daraltarak değil; hukuku güçlendirerek yapılır.

8. TEMEL İLKE: AYRICALIK DEĞİL EŞİT HAK

Bu tartışmada talep edilen şey ayrıcalık değildir.

Talep şudur:

Türk’e ayrı, Bulgar’a ayrı demokrasi olmasın.

Yurttaşlık coğrafyaya göre derecelendirilmesin.

Ne eksik ne fazla — eşit hak.

Demokrasi, kimlik üzerinden kısıtlama üretmez.
Demokrasi, yurttaşlık temelinde eşitliği esas alır.

9. SONUÇ: BULGARİSTAN DEMOKRASİSİ İÇİN KRİTİK SINAV

Bu mesele yalnızca bir seçim teknikliği değildir.
Bu, Bulgaristan’ın nasıl bir devlet olacağına dair bir tercihtir:

Katılımı genişleten bir demokrasi mi?

Yoksa erişimi daraltan bir siyasal yapı mı?

İkinci oylama, partilerin gerçek duruşunu ortaya koyacaktır.

Demokrasiye erişim bir güvenlik tehdidi değil, anayasal haktır.

Devlet, vatandaşını uzaklaştırarak değil; onu sisteme eşit biçimde dahil ederek güçlenir.

Ve unutulmamalıdır:
Sandık daraldıkça demokrasi zayıflar.
Sandık genişledikçe hukuk güçlenir.