Bulgaristan 2026’ya doğru ilerlerken, ülke sadece yeni bir seçime değil, devletin nasıl yönetileceğine dair tarihî bir yol ayrımına yaklaşıyor. Jelyazkov hükümetinin istifası ve ardı arkası kesilmeyen siyasi krizler artık kimseyi şaşırtmıyor. Şaşırtıcı olan, bu krizlerin neredeyse “normalleşmiş” olmasıdır.

Bugün sokakta yükselen öfke, yalnızca geçim sıkıntısına ya da bir hükümetin başarısızlığına değil; yıllardır kendini yeniden üreten bir siyasi düzene yöneliktir. Aynı partiler, aynı isimler, aynı pazarlıklar… Sandık her seferinde açılıyor ama umut her seferinde biraz daha kapanıyor.

Bu noktada toplum iki duygu arasında sıkışmış durumda:
Bir yanda güçlü bir liderlik özlemi, diğer yanda “tek adam” korkusu.

Sistem Tıkandı Ama Çözüm Kör Bir Merkezileşme mi?

Parlamenter sistem Bulgaristan’da fiilen kilitlenmiştir. Aşırı parçalanmış meclis yapısı, kısa ömürlü koalisyonlar ve perde arkası pazarlıkları, yönetilebilirlik sorununu kronik hâle getirmiştir. Bu nedenle başkanlık sistemi tartışmasının gündeme gelmesi tesadüf değildir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken kritik bir nokta vardır:
Sorun sadece sistemin adı değil, o sistemi işleten siyasi kültürdür.

Başkanlık sistemi, eğer güçlü denge ve denetim mekanizmalarıyla desteklenmezse, istikrar yerine yeni bir kırılganlık yaratabilir. Aynı şekilde mevcut parlamenter yapı da, liyakat ve hukuk ilkeleriyle güçlendirilmeden ayakta kalamaz. Yani mesele “parlamenter mi, başkanlık mı?” sorusundan çok daha derindir.

Radev Gerçeği: Fırsat mı, Risk mi?

Cumhurbaşkanı Rumen Radev, bugün Bulgaristan siyasetinde toplumun geniş kesimlerinde karşılık bulan nadir figürlerden biridir. Partiler üstü duruşu ve statükoya yönelik eleştirileri, halkın vicdanında yankı bulmaktadır. Bu nedenle Radev’in daha aktif bir rol üstlenmesi fikri, ciddi bir beklentiye dönüşmüş durumdadır.

Ancak bu beklenti dikkatle yönetilmelidir. Radev’in önünde iki yol vardır:
Ya sembolik bir uyarıcı olarak kalmak ya da risk alarak siyasetin merkezine yürümek.

İkinci yol, doğru kadrolar ve net bir demokratik çerçeve olmadan seçilirse, “kurtarıcı” beklentisini beslerken yeni bir hayal kırıklığının da zeminini hazırlayabilir. Çünkü demokrasi, tek bir kişinin omuzlarına yüklenemeyecek kadar ağır bir sorumluluktur.

Yeni Bir Siyasi Hareket, Ama Eski Alışkanlıklarla Değil

Eğer gerçekten yeni bir siyasi sayfa açılacaksa, bu sadece güçlü bir liderle değil; temiz, liyakatli ve toplumun tüm kesimlerini kapsayan kadrolarla mümkün olabilir. Türkler, Pomaklar ve diğer azınlıklar bu ülkenin seçim aritmetiğinin değil, eşit yurttaşlığının parçası olmalıdır.

Azınlıkların siyasetteki yeri, vitrin süsü ya da pazarlık unsuru olmaktan çıkarılmadıkça, hangi sistem gelirse gelsin sorun değişmeyecektir. Gerçek temsil, hukukun ve kamu yönetiminin herkese eşit işlemesiyle başlar.

Ne Kör Bir Umut, Ne De Karanlık Bir Kader

2026 ne bir mucize yılıdır ne de otomatik bir çöküşün başlangıcı. Ama doğru dersler çıkarılmazsa, her iki ihtimal de mümkündür. Bulgaristan’ın ihtiyacı olan şey ne sadece güçlü bir lider, ne de sadece teknik bir sistem değişikliğidir.

İhtiyaç olan şey;

Güçlü ama denetlenebilir bir liderlik,

İstikrar sağlayan ama hesap verebilir bir yönetim modeli,

Azınlıkları dışlamayan, çoğunluğu da rehavete sürüklemeyen bir devlet aklıdır.

Belki de asıl sınav şudur:
Bulgaristan, kurtarıcı aramadan liderlik üretebilecek bir olgunluğa ulaşabilecek mi?

2026 sandığı bu soruya bir cevap verecek. Ama o cevabın kader mi yoksa başlangıç mı olacağı, sandıktan sonra gösterilecek ortak akla bağlı olacaktır.