Bugün, 17 Şubat 2026 Salı
Bir ülkenin "batışı"—yani ekonomik iflası, devlet aygıtının işlevsizleşmesi ve toplumsal sözleşmenin kopması—tek bir sebebe indirgenemeyecek kadar karmaşık bir süreçtir.
Bu dramatik tablo; ekonomik, siyasi, sosyal ve jeopolitik kırılmaların bir bileşkesidir. Bir ülkeyi uçuruma sürükleyen temel dinamikleri şöyle özetleyebiliriz:
1. Siyasal ve Kurumsal Erozyon (Temel Neden)
Hukukun Üstünlüğünün Kaybı: Adalet sisteminin tarafsızlığını yitirmesi ve keyfi yönetimin yerleşmesi, mülkiyet hakkını ve güven ortamını yok eder.
Liyakatsizlik ve Nepotizm: Kamu kaynaklarının ve yönetim kadrolarının ehliyet yerine sadakate dayalı dağıtılması, devlet mekanizmasını içten çürütür.
Güçler Birliği Zehirlenmesi: Denetleme ve denge mekanizmalarının (yasama, yürütme, yargı) tek elde toplanması, hatalı kararların geri dönülemez hale gelmesine yol açar.
2. Ekonomik İntihar Senaryosu
Yapısal Borçlanma Tuzağı: Üretim ekonomisinden kopup tüketime dayalı ve dış borç bağımlısı bir modele hapsolmak.
Enflasyonist Yıkım: Merkez Bankası bağımsızlığının yitirilmesi ve popülist para politikalarıyla halkın alım gücünün yok edilmesi.
Kaynak İsrafı ve Yolsuzluk: Kamusal zenginliğin katma değer yaratan alanlar (teknoloji, eğitim) yerine, verimsiz projelere ve ranta kurban edilmesi.
3. Toplumsal Çözülme
Kutuplaşma: Toplumun ortak ülküler etrafında birleşememesi, "biz ve onlar" ayrımının iç barışı tehdit etmesi.
Beyin Göçü: Umudunu yitiren nitelikli insan kaynağının ülkeyi terk etmesiyle stratejik sermayenin kaybı.
YIKIMDAN ÇIKIŞ: SİYASAL VE TOPLUMSAL RESTORASYON
Çöküşten kurtulmak sadece para bulmak değil, bir "Sistem Restorasyonu" gerçekleştirmektir.
1. Radikal Kurumsal Reformlar
Yargı Reformu: Yargının sadece bağımsız değil, aynı zamanda tarafsız ve hızlı işler hale getirilmesi. Hukuki öngörülebilirliğin tesisi.
Demokratik Standartların Yükseltilmesi: Şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı bir yönetim modeline geçiş.
2. Ekonomik Akıl ve Üretim Seferberliği
Merkez Bankası Bağımsızlığı: Para politikasının siyasi baskılardan arındırılarak fiyat istikrarının sağlanması.
Vergi ve Bütçe Disiplini: Vergi adaletsizliğinin giderilmesi ve kamu harcamalarında mutlak tasarruf ile şeffaflığın sağlanması.
Teknoloji Odaklı Kalkınma: Eğitimin piyasa ihtiyaçları ve bilimsel gerçeklerle uyumlu hale getirilerek "yüksek katma değerli üretim" modeline geçilmesi.
3. Toplumsal Mutabakat ve Aydınlanma
Yeni Bir Toplumsal Sözleşme: Herkesin kendini asli unsuru hissettiği, kapsayıcı ve demokratik bir anayasal zemin.
Aydınlanma ve Liyakat: Kamuda "sadakat" yerine "ehliyet" ilkesinin kutsal bir kural haline getirilmesi.
Sonuç Yerine: Yıllardır "Yapısal Reformlar" başlığı altında bunları yazdık, anlattık ve mücadelesini verdik.
Ancak unutulmamalıdır ki; reformlar sadece kâğıt üzerinde kalırsa sonuç vermez.
Asıl mesele, bu reformları hayata geçirecek siyasi irade ve halkın bu değişime olan inancıdır. Anlatabildik mi? Bunu tarihin süzgeci ve zamanın ruhu gösterecek.
Biz, Cumhuriyetçi Aydınlanma idealiyle doğruları söylemeye ve çözüm üretmeye devam edeceğiz.
Ali Berham ŞAHBUDAK Cumhuriyetçi Aydınlanma Partisi Kurucu Genel Başkanı
