Savaşın ilk anında dini liderini ve üst düzey komuta kademesini kaybeden bir ülke elbette eleştirilir. Devlet aklı, kriz anına hazırlıklı olmak zorundadır. Güvenlik mimarisi; sürprizlere değil, ihtimallere göre kurulur.

Bugün İran örneği üzerinden yapılan eleştirilerde sıkça şu cümle kuruluyor:
“Bir devlet, savaşın ilk saatlerinde bu kadar stratejik kayıp verir mi?”

Soru meşrudur.

Ancak aynı soruyu kendimize sormadan yapılan her yorum eksiktir.

Biz, sıcak bir savaş başlamadan; adeta görünmeyen bir savaşın içinde, komuta kadememizi hedef alan süreçler yaşamadık mı?

Ergenekon davaları ve Balyoz davası Süreci: Soğuk Bir Tasfiye

Ergenekon ve Balyoz davaları, Türkiye’nin yakın tarihindeki en tartışmalı yargı süreçleri olarak hafızaya kazındı. Yıllar sonra birçok hüküm bozuldu, dijital delillerin sahteliği ortaya çıktı, yargılamaların kumpas olduğu resmi makamlarca da kabul edildi.

Ama mesele sadece hukuk değildi.

Mesele şuydu:
Bir ülkenin yüzlerce komutanı, henüz fiili bir savaş yokken, kendi kışlalarında etkisiz hâle getirildi.
Rütbeli kadrolar tasfiye edildi.
Kurumsal hafıza sarsıldı.

Bu bir askeri operasyon değildi; ama sonuçları itibarıyla stratejik bir zafiyet doğurdu.

Bugün başka bir ülkenin kriz anındaki komuta kaybını eleştirirken, kendi yaşadığımız süreci görmezden gelmek rasyonel değildir.

Görünmeyen Savaşın Bilincine Varabilmek

Modern çağda savaş sadece cephede başlamaz.
Yargı üzerinden başlar.
Algı üzerinden başlar.
İtibar suikastları üzerinden başlar.

Bir ülkenin güvenlik mimarisini çökertmenin yolu her zaman bombalar değildir; bazen dosyalardır.

O dönem Türkiye, açılan bu “gizli savaşın” mahiyetini zamanında okuyamadı. Devlet içindeki yapılanmaların etkisi, kurumların içine sızmış aktörler ve dış bağlantılı manipülasyonlar ancak yıllar sonra tam anlamıyla deşifre edilebildi.

Sonuç ne oldu?

Komuta kademesi moral olarak yıprandı.
TSK’nın kurumsal bütünlüğü zedelendi.
Devletin güvenlik refleksi tartışmalı hâle geldi.

Bu tabloyu yaşamış bir ülke olarak, başka bir devlete yukarıdan bakmak yerine ibret çıkarmak daha akılcıdır.

Eleştiri Doğru, Ama Hafıza Şart

İran örneğinde yapılan eleştiriler güvenlik açısından anlamlı olabilir. Devletlerin kriz senaryolarına karşı yedekli komuta sistemi kurması gerekir. Stratejik süreklilik esastır.

Ancak biz de şu gerçekle yüzleşmeliyiz:

Bir ülke, savaş başlamadan komutanlarını kaybediyorsa, o da bir güvenlik zafiyetidir.
Üstelik bu kayıp dış bombardımanla değil, iç manipülasyonla yaşanmışsa, mesele daha da derindir.

Gerçek ders şudur:

Devlet aklı, sadece dış tehdide değil; iç sabotaja karşı da uyanık olmalıdır.
Kurumsal sadakat, hukuk ve liyakat zemininde korunmalıdır.
Güvenlik yapısı siyasetin günlük hesaplarına kurban edilmemelidir.

İbretlik Olan Nedir?

İbret, başkasının hatasına gülmek değil; kendi hatasından ders çıkarmaktır.

Türkiye o süreçten ağır bir tecrübe edindi.
Yargı bağımsızlığının ne kadar hayati olduğunu,
Kurumsal infilakın nasıl stratejik zafiyete yol açtığını,
Devlet içinde paralel yapılanmanın ne büyük risk oluşturduğunu yaşayarak gördü.

Bugün yapılması gereken, geçmişi romantize etmek ya da öfkeyle hatırlamak değil; soğukkanlı biçimde analiz etmektir.

Çünkü gerçekçilik, sloganla değil hafızayla olur.

Bir ülke, komutanlarını savaşın ilk saatinde kaybedebilir.
Ama daha tehlikelisi, savaş başlamadan onları itibarsızlaştırarak kaybetmektir.

Asıl güvenlik, silahın gücünden önce kurumların sağlamlığıdır.
Asıl caydırıcılık, komuta zincirinin kriz anında ayakta kalabilmesidir.

Başkalarının zaafını konuşurken kendi tarihimizle yüzleşebiliyorsak, işte o zaman gerçekten güçlü bir devlet aklından söz edebiliriz.

Necat KACAN

Eğitimci Araştırmacı Yazar