Afganistan’ın uçsuz bucaksız, tozla kaderin birbirine karıştığı dağ eteklerinde Amerikan ordusuna ait zırhlı bir araç ağır ağır ilerliyordu. Araç bir noktada durdu. Yol kenarında, güneşin kavurduğu bir düzlükte sürüsünü otlatan bir çoban vardı. Çobanın yanında gözleri tetikte, sadakati postuna sinmiş bir köpek…

            Araçtan inen Amerikalı general, bir süre uzaktan onları izledi. Çobanın köpeğiyle kurduğu sessiz, kelimesiz bağı… Sonra çobana doğru yürüdü. Araçtan inen subaylar da generali takip ettiler. Köpek, saldırı vaziyetini aldı, çobanın bir hareketi köpeği uysallaştırmaya yetti. General, çobanın önünde durdu. Çantasını açtı, içinden kalın bir tomar dolar çıkardı.

            “Bak çoban!”, dedi soğuk bir sesle; “Bu köpeği öldür, şu elimdeki on bin dolar senin olsun.” Çoban generalin teklifi karşısında dondu. Bir yanda bir ömür boyu eline geçmeyecek bir servet, öte yanda geceleri kurtlara, gündüzleri hırsızlara karşı kendisini ve sürüsünü koruyan sadık bir can. O köpek; çobanın yalnızca hayvanı değil, gecesi, güvenliği, varlığının teminatıydı. Paranın yeşili, Afgan toprağının sarısı ile çarpıştı. Bir anlık tereddüt… Sonra çobanın gözleri paraya kilitlendi. General, öteki eliyle belindeki tabancayı, çıkardı, uzattı çobana. Çoban General’in elinden tabancayı aldı, namluyu köpeğine doğrulttu, tetiği çekti. Sadakat yere yığıldı. General parayı verdi çobana. Ardından çantadan ikinci bir tomar daha çıkardı. “Şimdi de köpeğin derisini yüz, bir on bin dolar daha.” Çoban kuşağındaki bıçağı çekti, köpeğin postunu, generalin ve subaylarının bakışları altında yüzdü. Para yine el değiştirdi. General durmadı. Üçüncü tomarı çıkardı. “Parçalara ayırırsan bu da senin.”, dedi elindeki tomarı sallayarak. Gözleri kararan çoban, kan revan içinde köpeğini parçaladı. Üçüncü tomar da çobanın kuşağına girdi. General ve subaylar zırhlı araca yöneldiler. Arkalarından çobanın sesi yükseldi, utanmadan, tereddütsüz: “Bir on bin dolar daha verirsen etini de yerim!”

            General durdu. Döndü. Yüzünde tiksinti, gözlerinde soğuk bir nefret vardı. “Asla,” dedi çobana. Benim amacım sana para kazandırmak değildi.” Sonra subaylarına döndü: “Size, paranın; elindekilerle yetinmesini, şükretmesini ve kanaat etmesini bilmeyen bir insana neler yaptırabileceğini göstermek istedim. Bakın, şu çobana varlığının teminatı olan en sadık dostunu birkaç dakika içinde para için sattı. Bilin ki; karakteri düşük, ahlaktan ve aidiyetten yoksun insanlar için kutsal yoktur. Cahili de böyledir, okumuşu da... Karakteri yoksun bu tiplere para verin, makam verin, koltuk verin… Sonra dönün; vicdanlarını, inançlarını, değerlerini hatta vatanlarını satın alın!”

            Zırhlı araç uzaklaştı. Geride eli kanlı bir çoban, üç tomar para bir de parçalanmış sadakat kaldı.

            ***

            Bu sıradan bir hikâye değil elbet. Bir çağın fotoğrafıdır ve herkes kadrajdadır. Parayı veren el, paraya uzanan el, tetiği çeken parmak, cinayete onay veren yürek, seyreden göz, susan dil hiçbiri masum değildir. Bu hikâye makamla terbiye edilen, parayla hizaya sokulan, koltukla susturulanların hikâyesidir. Onurunu satan memurun, vicdanını satan akademisyenin, kalemini satan gazetecinin, inancını satan din adamının, alın terini sömüren iş insanının, iradesini satan siyasetçinin, çıkarı için adaleti katleden hâkimin; susarak bütün bunlara ortak olan herkesin hikâyesidir. Bu gün hakikatin ölümü, adaleti katli, değerlerin yok edilmesi karşısında utanç duyulmuyorsa, haksızlık karşısında bile isteye susuluyorsa; para, makam ve korku ahlaki değerleri yok ediyorsa artık o toplum çürümüşlüğü yaşıyor demektir. 

            Hadi Önal/ 01 Şubat 2026/ Elazığ