Bugün, 9 Şubat 2026 Pazartesi
FARAH DİBA TÜRKÇE KONUŞUNCA İRAN ŞAH’I PEHLEVİ NEDEN KIZDI?
Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin’den hiç hoşlanmazmış.
Harp Okulu Komutanı Kurmay Albay Talat Aydemir 22 Şubat 1962’de
darbe girişiminde bulundu.
Aydemir, Süvari Binbaşı Fethi Gürcan’ı dinlese ve Çankaya Köşkündeki zevatın derdest edilmesini emretseydi belki Devlet Başkanı olacaktı.(1962)
Darbeye karar veren kişinin hükümetle pazarlık yapması bana göre fahiş hataydı.
22 Şubat 1962 tarihinde devrin Dışişleri Bakanı Selim Sarper idi.
Sarper lise mezunu alaylı bir diplomat iken daha daha sonra Odesa Konsolosu oluyor.
Ankara Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra diplomatik kariyer memurluğuna terfi ediyor.
Önemli yerlerde Büyükelçilik yapıyor.
Cemal Gürsel ve İsmet İnönü Hükümetlerinde Dışişleri Bakanlığı yapıyor.
(1960-1962)
22 Şubat 1962’deki darbe girişimi sırasında pasif kaldığı gerekçesiyle Başbakan İnönü tarafından görevinden alınıyor ve yerine Londra Büyükelçisi Feridun Cemal Erkin atanıyor.(1962-1965)
Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel yeni Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin’i hiç sevmemiş.
Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Semih Akbil’in anlattığına göre, Cumhurbaşkanı Gürsel Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin’in geldiğini duyunca “ SEMİH O BEYGİR SURATLI ADAM YİNE Mİ GELDİ?” diye memnuniyetsizliğini belirtirmiş.
(Kaynak: Urumiye Başkonsolosu Orhan Akbil.
Semih Akbil Orhan Akbil ile amca çocuklarıydı. Bu olayı Orhan Akbil Urumiye’de bana en az 10 defa 1978-1979 yıllarında anlatmıştır.)
Cumhurbaşkanı Gürsel’in BEYGİR SURATLI ADAM diye tarif ettiği Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin İran’a resmi bir ziyarette bulunur.(1963)
1960’lı yıllarda petrolun varili belki 2,5 dolar civarındaydı.
Şah’ın da 1963’de fazla siyasi gücü yoktu.
Şah bir öğle yemeğinde Dışişleri Bakanı Erkin ve Bayan Erkin’i ağırlar.
Yemekte Şah’ın Eşi Azerbaycan Türkü Şahbanu Pehlevi ve İran Dışişleri Bakanı da hazır bulunur.
Konuşmalar fransızca yapılmaktadır.
Bir ara Şahbanu Pehlevi Azerbaycan Türkçesiyle “ Men Tebrizliyem. Atam Serheng’dir. Türki danışabilirem..Sizin ve avradınızın burada olmasından çok hoşalbaht olmuşam.” der.
Tercümesi: “Ben Tebrizliyim.
Babam Albay’dır. Türkçe konuşabilirim.Sizin ve eşinizin burada olmasından dolayı da çok mutluyum.”
Şahbanu Pehlevi’nin Türkçe konuşması İran İmparatoru Muhammed Rıza Şah Pehlevi’yi ciddi şekilde rahatsız eder.
Kaş göz işaretinden sonra yine fransızca konuşmaya devam ederler.
Acaba neden ?
1514 Çaldıran Savaşından dolayı olabilir mi?
Veya 1925 yılında Kaçar Hanedanını devirerek kendisini İran Şah’ı ilan eden babası Rıza Şah’ın delikanlı iken Osmanlı İmparatorluğunun Tebriz Şehbenderliğinde (Konsolosluğunda) Kavas (Odacı) olarak bir süre çalıştığı aklına getirdiği için mi?
İranlıların anlattığına göre Baba Şah Rıza Pehlevi yaklaşık 2 metre boyundaymış ve okuma-yazma dahi bilmiyormuş.
Yani Farsça BİSAVAD imiş.
KAYNAK: Olayı Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin Osman Bölükbaşı’ya anlatmış.
Osman Bölükbaşı da bana bizzat anlatmış idi.(Brüksel, 1976)
NEREDEN NEREYE?
Vahit Özdemir
(E) Diplomat
24 Ocak 2026
