Türkiye'de kadınlar daha uzun yaşıyor

Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla kadın nüfus 43 milyon 32 bin 734 kişi olurken, erkek nüfus 43 milyon 59 bin 434 kişi olarak kaydedildi. Toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini ise erkekler oluşturdu.

Yaş ilerledikçe kadın nüfus oranı artıyor

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre kadın ve erkek nüfusu arasındaki denge, kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle ileri yaş gruplarında kadınlar lehine değişti. Kadın nüfus oranı 60-74 yaş grubunda yüzde 51,9 olurken, 90 ve üzeri yaş grubunda yüzde 69,7’ye yükseldi. Hayat Tabloları sonuçlarına göre 2022-2024 döneminde Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 78,1 yıl olarak hesaplandı. Bu süre kadınlarda 80,7 yıl, erkeklerde ise 75,5 yıl oldu. Böylece kadınların erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşadığı görüldü.

Sağlıklı yaşam süresi erkeklerde daha yüksek

2022-2024 döneminde doğuşta sağlıklı yaşam süresi Türkiye genelinde 57,6 yıl oldu. Bu süre kadınlarda 56,3 yıl, erkeklerde ise 58,9 yıl olarak hesaplandı. Buna göre erkeklerin doğuşta sağlıklı yaşam süresi kadınlardan 2,6 yıl daha uzun oldu.

Kadınların ortalama eğitim süresi 8,8 yıl

Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi yıllar içinde artış gösterdi. Türkiye genelinde ortalama eğitim süresi 2011 yılında 7,3 yıl iken 2024 yılında 9,5 yıla yükseldi. Aynı dönemde kadınların ortalama eğitim süresi 6,4 yıldan 8,8 yıla, erkeklerin ortalama eğitim süresi ise 8,3 yıldan 10,2 yıla çıktı.

Eğitim seviyesinde artış

En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2008 yılında yüzde 75,1 iken 2024 yılında yüzde 92,6’ya yükseldi. Bu oran kadınlarda 2008 yılında yüzde 67,5 iken 2024 yılında yüzde 88,3’e, erkeklerde ise yüzde 82,8’den yüzde 97,0’ye çıktı.

Yükseköğretim mezunu olan 25 yaş ve üzeri nüfusun oranı ise 2008 yılında yüzde 9,1 iken 2024 yılında yüzde 25,2’ye yükseldi. Bu oran kadınlarda yüzde 23,6, erkeklerde ise yüzde 26,8 oldu.

Annesi üniversite mezunu olanların büyük bölümü üniversite mezunu

Ebeveyn eğitim seviyesine göre yapılan değerlendirmede, eğitim seviyesi yükseldikçe bireyin eğitim düzeyinin de arttığı görüldü. Annesi yükseköğretim mezunu olan 25 yaş ve üzeri bireylerin yüzde 84,4’ünün yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi.

Kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 36,8

Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 2024 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılım oranı yüzde 54,2 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 36,8, erkeklerde ise yüzde 72,0 olarak hesaplandı.

Kadınların işgücüne katılım oranının eğitim seviyesine bağlı olarak arttığı görüldü. Yükseköğretim mezunu kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 68,7 olarak kaydedildi.

Kadın istihdam oranı yüzde 32,5

2024 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusun istihdam oranı yüzde 49,5 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 32,5, erkeklerde ise yüzde 66,9 olarak gerçekleşti. Kadın istihdam oranının en yüksek olduğu bölge yüzde 39,3 ile Antalya, Isparta ve Burdur’u kapsayan TR61 bölgesi oldu. En düşük kadın istihdam oranı ise yüzde 20,9 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan TRB2 bölgesinde görüldü.

Kadınlarda yarı zamanlı çalışma daha yaygın

2024 yılında yarı zamanlı çalışanların istihdam içindeki oranı yüzde 12,1 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 18,3, erkeklerde ise yüzde 9,0 olarak hesaplandı. Hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki bireylerin istihdam oranı 2024 yılında yüzde 60,0 olurken, bu oran kadınlarda yüzde 26,9, erkeklerde ise yüzde 90,9 olarak gerçekleşti.

Kadın büyükelçi oranı yüzde 28,4

Dışişleri Bakanlığı verilerine göre kadın büyükelçi oranı 2011 yılında yüzde 11,9 iken 2025 yılında yüzde 28,4’e yükseldi. Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre ise 2025 yılı sonunda Meclis’te bulunan 592 milletvekilinin 118’inin kadın olduğu belirlendi. Buna göre kadın milletvekili oranı yüzde 19,9 oldu.

Akademide kadın oranı arttı

Yükseköğretim istatistiklerine göre üniversitelerde görev yapan profesörler içinde kadın profesör oranı 2010-2011 öğretim yılında yüzde 27,6 iken 2024-2025 öğretim yılında yüzde 34,9’a yükseldi. Aynı dönemde kadın doçent oranı ise yüzde 32,2’den yüzde 43,3’e çıktı.

Yönetimde kadın oranı yüzde 21,5

Üst ve orta düzey yönetici pozisyonundaki kadın oranı 2012 yılında yüzde 14,4 iken 2024 yılında yüzde 21,5 oldu. Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük 50 şirketin yönetim kurullarındaki kadın üye oranı ise 2016 yılında yüzde 12,2 iken 2025 yılında yüzde 18,3’e yükseldi.

Kadın Ar-Ge personel oranı yüzde 34,2

Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre 2024 yılında tam zaman eşdeğeri cinsinden kadın Ar-Ge personel sayısı 106 bin 74 kişi oldu. Bu sayı toplam Ar-Ge personelinin yüzde 34,2’sini oluşturdu.

Kadın Ar-Ge personel oranı yükseköğretimde yüzde 47,9, genel devlette yüzde 30,6 ve şirketlerde yüzde 28,2 olarak hesaplandı.

Kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 26

Evlenme İstatistiklerine göre 2025 yılında kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 26,0, erkeklerin ise 28,5 oldu.

Ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il kadınlarda 29,6, erkeklerde 32,4 yaş ile Tunceli olurken, en düşük yaş kadınlarda 23,7 ile Kilis, erkeklerde 26,4 ile Şanlıurfa olarak belirlendi.

Boşanmalarda velayet çoğunlukla anneye veriliyor

Boşanma İstatistiklerine göre 2025 yılında kesinleşen boşanma davalarında çocukların velayetinin çoğunlukla anneye verildiği görüldü. Annenin velayetine verilen çocuk oranı yüzde 74,6 olurken, babaya verilen çocuk oranı yüzde 25,4 oldu.

Yapay zeka kullanan kadın oranı yüzde 18,8

İnternet kullanan bireyler arasında üretken yapay zeka kullananların oranı 2025 yılında yüzde 19,2 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 18,8, erkeklerde ise yüzde 19,4 olarak hesaplandı. Yapay zeka kullanımının en yüksek olduğu yaş grubu yüzde 39,4 ile 16-24 yaş grubu oldu.

Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistiklerine göre yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 2,0 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 1,6, erkeklerde ise yüzde 2,4 olarak belirlendi. Yoksulluk riski kadınlarda daha yüksek

Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerine göre 2025 yılında nüfusun yüzde 27,9’u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Bu oran kadınlarda yüzde 30,1, erkeklerde ise yüzde 25,6 olarak kaydedildi. (İLKHA)