17132,20%0,11
43,72% 0,19
51,92% -0,02
7075,01% 2,56
11673,05% -0,41
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik sert açıklamalarına bir yenisini daha ekledi. Hafta sonu için Florida’ya hareket etmeden önce basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, Tahran yönetiminin geçmişte fırsatları değerlendirmediğini öne sürdü ve yeni bir anlaşma yapılmaması halinde sonuçların “ağır” olacağını vurguladı.
Trump’ın özellikle “rejim değişikliği” ifadesini kullanması, Washington–Tahran hattında gerilimi yeniden üst seviyeye taşıdı.
Bir gazetecinin “İran’da rejim değişikliği ister misiniz?” sorusuna Trump, “Bence olabilecek en iyi şey bu olurdu” yanıtını verdi.
İran’ın olası bir ABD saldırısından kaçınmak için ne yapması gerektiği sorulduğunda ise Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Daha önce yapmaları gereken doğru bir anlaşmaya varmaları gerekir.”
Trump, diplomatik bir çözümün hâlâ mümkün olduğunu dile getirirken, bunun ancak Washington’ın şartlarının kabul edilmesiyle sağlanabileceğini ima etti.
ABD Başkanı ayrıca, anlaşma sağlanması halinde askeri seçeneğe ihtiyaç kalmayacağını söyledi. Ancak İran yönetiminin geçmişte bu fırsatları değerlendiremediğini savundu.
Trump, İran yönetiminin uzun süredir sonuç üretmediğini öne sürerek sert bir eleştiride bulundu:
“47 yıldır durmaksızın konuşuyorlar. Bu arada biz çok sayıda can kaybettik.”
Bu ifadeler, İran’daki mevcut yönetimin 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana iktidarda olmasına gönderme olarak değerlendirildi.
Trump, İran’da yönetimi kimin devralmasını istediğine ilişkin soruya ise doğrudan yanıt vermekten kaçındı. Bu durum, “rejim değişikliği” söyleminin somut bir plan mı yoksa siyasi bir baskı aracı mı olduğu sorusunu gündeme getirdi.
Trump, Orta Doğu’ya önemli ölçüde askeri güç sevk edildiğini belirterek yeni uçak gemilerinin de yola çıkacağını açıkladı.
ABD yönetiminin İran’a yönelik mesajları şu başlıklarda öne çıkıyor:
Nükleer zenginleştirme faaliyetlerine kesin karşı çıkış
Yeni ve kapsamlı bir anlaşma talebi
Askeri seçeneğin masada tutulması
Bölgeye ilave askeri sevkiyat
Washington yönetimi, İran’ın herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyetini kabul etmeyeceklerini yineledi. Bu açıklama, taraflar arasında olası bir müzakere sürecinin oldukça sert şartlar altında yürütülebileceğine işaret ediyor.
Trump’ın açıklamaları, Orta Doğu’daki jeopolitik dengeleri yeniden tartışmaya açtı. ABD’nin askeri sevkiyat mesajı, yalnızca İran’a değil, bölgedeki diğer aktörlere de güçlü bir uyarı olarak yorumlanıyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki süreçte üç senaryo öne çıkıyor:
Yeni bir nükleer müzakere süreci
Artan yaptırımlar ve diplomatik baskı
Sınırlı askeri gerilim veya vekâlet çatışmaları
Trump’ın “rejim değişikliği en iyi şey olurdu” ifadesi ise, Washington’ın söylem düzeyinde çıtayı yukarı taşıdığını gösteriyor.
Bölgede tansiyon yükselirken, gözler İran yönetiminden gelecek olası yanıt ve diplomatik temaslarda olacak.