Sosyal medyada yaş sınırı tartışması: Algoritmalar çocuklar için riskleri artırıyor

Sosyal medyanın yaklaşık 20 yıldır hayatın içinde yer aldığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Duygu Temel, bu süreçte çocuklar üzerindeki etkilerin daha görünür hâle geldiğini ifade etti. Algoritmaların kullanıcıları benzer ve zamanla daha uç içeriklere yönlendirdiğine işaret eden Temel, bu durumun yetişkinler için bile sorunlu olabildiğini, çocuklar ve gençler açısından ise çok daha ciddi riskler barındırdığını vurguladı.

Özellikle genç kızlarda beden algısına odaklanan görüntü ve videoların, algoritmaların etkisiyle görünüş kaygısını artırabildiğini dile getiren Temel, bunun yeme bozukluklarına varan sonuçlar doğurabildiğini kaydetti. Bu çerçevede 15 yaş altına yönelik sosyal medya sınırlamasının, çocukları dijital ortamların en problemli yönlerinden korumaya yönelik önleyici bir adım olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Temel, uzun süredir ebeveynler ve eğitimciler tarafından dile getirilen kaygıların da bu tür düzenlemelerin gerekçeleri arasında yer aldığını belirtti.

“Yasak tek başına yeterli değil”

Konunun yalnızca yasak üzerinden ele alınmasının yeterli olmayacağını vurgulayan Temel, sosyal medyanın çocuklar ve gençler için sadece risklerden ibaret olmadığını hatırlattı. Sosyal medyanın aynı zamanda sosyalleşme, aidiyet kurma ve kendini ifade etme alanı sunduğunu belirten Temel, düzenlemelerin çocukları korurken dijital medya okuryazarlığını ve eleştirel medya kullanımını güçlendiren politikalarla birlikte düşünülmesi gerektiğini ifade etti.

“Ekrandan kopuş değil, dijital göç”

Düzenlemenin hayata geçirilmesi hâlinde çocukların medya kullanım alışkanlıklarında önemli değişimler yaşanabileceğine dikkat çeken Temel, bunun “ekrandan tamamen kopuş” anlamına gelmeyeceğini söyledi. Sosyal medya kullanımının ertelenmesiyle çocukların mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları ve video içeriklerine yönelebileceğini belirten Temel, bu durumun medya kullanımını daha parçalı ve platformlar arası geçişlerin daha yoğun olduğu bir yapıya dönüştürebileceğini kaydetti. Daha geç yaşta sosyal medyayla tanışmanın ise bazı çocuklarda daha bilinçli ve kontrollü kullanım alışkanlıkları geliştirebileceğini dile getirdi.

“Avustralya örneği öne çıkıyor”

Dünyadaki uygulamalara da değinen Temel, Avustralya’nın bu alandaki en dikkat çekici örneklerden biri olduğunu belirtti. Avustralya hükümetinin çıkardığı yasa doğrultusunda, 10 Aralık 2025’ten itibaren sosyal medya şirketlerine 16 yaş altındaki çocukların platformlarda hesap sahibi olmasını engelleme zorunluluğu getirildiğini aktardı. Temel, Meta’nın düzenlemeye katılmadığını açıklamasına rağmen yasaya uyacağını duyurduğunu ve 4 Aralık’tan itibaren Avustralya’da 16 yaş altı olduğu tespit edilen Facebook, Instagram ve Threads hesaplarını kademeli olarak kapatmaya başladığını söyledi.

10 platform yükümlülük altında

Avustralya’daki düzenlemenin yalnızca Meta ile sınırlı olmadığını belirten Temel, Instagram, Facebook ve Threads’in yanı sıra Snapchat, TikTok, YouTube, X, Reddit, Twitch ve Kick olmak üzere toplam 10 platformun 16 yaş altındaki kullanıcıların hesaplarını engellemek ya da kapatmakla yükümlü olduğunu ifade etti. Platformların yaş doğrulama için “makul adımlar” atmak zorunda olduğunu, aksi hâlde yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceklerini kaydetti.

“Sorumluluk platformlara kayıyor”

Bu tür düzenlemelerin en önemli yönlerinden birinin çocukların çevrimiçi güvenliğini bireysel ebeveyn denetiminin ötesine taşıması olduğunu vurgulayan Temel, uzun süredir çocukların sosyal medyada maruz kaldığı zararlı içeriklerin ve siber zorbalığın konuşulduğunu, ancak çoğu zaman çözümün ailelere bırakıldığını söyledi. Avustralya’daki düzenlemenin ise dijital ortamları tasarlayan şirketleri daha net biçimde sorumlu tuttuğunu belirten Temel, 16 yaş altı için getirilen sınırın çocukları dijital dünyadan koparmayı değil, daha kontrollü ve güvenli bir çevrimiçi deneyim sunmayı hedeflediğini ifade etti. Bu yönüyle Avustralya’nın diğer ülkeler için önemli bir referans oluşturabileceğini sözlerine ekledi. (İLKHA)