Küresel Yönetişimde ŞİÖ Dönemi

Küresel yönetişim bir kez daha "ŞİÖ'nün öne çıktığı bir döneme" girdi.

Kamuoyu Araştırmasının Kapsamı ve Temel Bulgusu

2026 Şanghay İş Birliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi dolayısıyla CGTN tarafından Çin Renmin Üniversitesi'yle iş birliği içinde ve Yeni Çağda Uluslararası İletişim Enstitüsü (Institute for International Communication in the New Era) aracılığıyla dünya genelinde 48 ülkeden 13.707 katılımcıyla düzenlenen kamuoyu araştırması, katılımcıların yüzde 74,6'sının ŞİÖ'nün farklı sistemlere sahip ülkeler arasında iş birliğine yönelik pragmatik bir yol sunduğuna, yeni bir uluslararası ilişkiler modeli geliştirilmesinde ve insanlık için ortak geleceğe sahip bir topluluk inşa edilmesinde önemli bir rol oynadığına inandığını gösteriyor.

25 Yıllık Geçmiş ve Ekonomik İş Birliği

Bu yıl, Şanghay İş Birliği Örgütü'nün kuruluşunun 25. yıl dönümü. Geride kalan 25 yılda Çin ve ŞİÖ üyesi diğer devletler arasındaki ticaret hacmi 2001 yılında 12,1 milyar USD iken 2025 yılında 523,5 milyar USD'ye çıkmıştır. Üye devletler, Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu, ŞİÖ Kalkınma Bankası ve Çin Orta Asya Gaz Boru Hattı gibi projelerde ilerleme kaydetmeye devam etmektedir. Kamuoyu araştırması, dünya genelindeki katılımcıların ŞİÖ'nün geride bıraktığı 25 yıllık dönemde çeşitli sektörlerde imza attığı pragmatik iş birliği sonuçlarına pozitif baktığına işaret etmektedir. Katılımcılar, iş birliği örgütünün uluslararası nüfuzunun üç öncelikli alanda önemli ölçüde arttığını belirtmektedir: ticaretin kolaylaştırılması, yatırım ve finansman alanında iş birliği ile Kültür alışverişi ve turizm. ŞİÖ üyesi devletlerden ve diyalog ortağı ülkelerden araştırmaya katılanların yüzde 75,4'ü "Şanghay Ruhu"nun karşılıklı güven, karşılıklı çıkar, eşitlik, istişare, medeniyetlerin çeşitliliğine saygı ve ortak kalkınma arayışı üzerine kurulu bir iş birliği çerçevesi sunduğunu dile getirmektedir. Diğer yandan katılımcıların yüzde 71,7'si, ŞİÖ'nün Küresel Güney ülkelerinin sesinin daha fazla duyulmasını sağladığına, daha adil ve daha mantıklı bir küresel yönetişim sisteminin kurulmasına katkıda bulunduğuna inanmaktadır.

Çin'in Rolü ve Katkıları

ŞİÖ'nün kurucu üyelerinden biri olan Çin, kendi kalkınmasını ŞİÖ üyelerinin kalkınmasıyla ve diğer tüm üye devletlerin halklarının daha iyi yaşam özlemleri ve hedefleriyle her zaman ilişkilendirmiştir.

Bugüne kadar Çin'in diğer üye devletlerdeki yatırımları sürekli artmıştır. Çin'in tüm sektörlerdeki doğrudan yatırımları 2025 yılında 3,3 milyar ABD doları seviyesindeydi ve petrol ve gaz, mineral kaynakları, altyapı, yeni enerji, otomotiv, kimyasallar ve diğer sektörleri kapsıyordu. Çin aynı zamanda 30'dan fazla ekonomik ve ticari iş birliği bölgesi kurmaya yatırım yapmış, yatırım alan ülkelerin endüstriyel kapasitesini artırmaya yardım etmiş, yerel iktisadi büyümeyi ve istihdamı desteklemiştir. Araştırmaya katılanlar Çin'in ortak bir geleceği paylaşan bir ŞİÖ topluluğu inşa etme felsefesinden ve buna yönelik katkılarından övgüyle söz ederken, Çin'in üç alandaki en dikkat çeken katkılarını büyük takdirle karşılamıştır: bölgesel iktisadi iş birliğini ilerletmek, üye devletler arasında güvenlik alanında iş birliğini teşvik etmek, kalkınma konusunda yardım ve finansal destek sağlamak. Bunun yanında katılımcıların yüzde 76,2'si Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin birbirine bağlı ve bütünleşmiş yeni bir kalkınma ortamının oluşumuna katkıda bulunduğunu düşünürken yüzde 73,5'i Küresel Yönetişim Girişimi'nin (Global Governance Initiative) Küresel Güney'in küresel yönetişim sistemindeki reforma nasıl katılabileceğine işaret ettiğine dikkat çekmektedir.

ŞİÖ'nün Küresel Rolü ve Beklentiler

Toprak büyüklüğü bakımından dünyanın en geniş coğrafi sınırlarına, en büyük nüfusuna ve devasa bir kalkınma potansiyeline ulaşan ŞİÖ, günümüzde geniş kapsamlı bir bölgesel iş birliği örgütüne dönüşmüştür. ŞİÖ, küresel yönetişim sistemindeki dönüşüme yön veren kilit bir güç olarak gerçek çok taraflılığı hayata geçirme, eşit ve düzen içinde bir dünyanın çok kutuplulaşmasını ve kapsayıcı ve herkese fayda sağlayan ekonomik küreselleşmeyi savunma konularında giderek daha önemli bir rol oynamakta ve yoğun uluslararası ilgi çekmektedir. Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 89,6'sı tüm ülkelerin küresel ilişkilere eşit şartlarda katılması ve uluslararası kuralları ve düzeni ortaklaşa biçimlendirmesi çağrısında bulunmuştur. Katılımcılar ŞİÖ'nün üç ana alanda daha etkili olmasını beklemektedir: altyapı ve enerji, bölgesel güvenlik alanında iş birliği, çevre ve iklim değişikliği.

Araştırmanın Metodolojisi

Başlıca gelişmiş ülkeleri ve Küresel Güney uluslarını kapsayan bu araştırma 18 yaş ve üzerindeki sıradan insanları hedeflemiştir ve örneklemler, ilgili ülkelerdeki ulusal nüfus sayımına dayalı yaş ve cinsiyet dağılımlarına uygun olarak seçilmiştir.