Küresel nükleer rekabet ve Türkiye

Küresel nükleer tablo

Uluslararası veriler, dünyada 31 ülkede yaklaşık 400 nükleer reaktörün faaliyet gösterdiğini ve nükleer enerjinin küresel elektrik üretiminin yaklaşık %9’unu karşıladığını gösteriyor.

Dünya genelinde 70’e yakın reaktör inşa halinde, 100’den fazla yeni reaktör ise plan aşamasında bulunuyor. Yeni projelerin büyük bölümü Asya’da yoğunlaşıyor.

Uzmanlara göre nükleer enerji, düşük karbonlu elektrik üretimi nedeniyle enerji dönüşümünün önemli bir parçası olarak görülürken aynı zamanda ülkeler arasında teknolojik ve jeopolitik rekabet alanı oluşturuyor.

ABD: En büyük reaktör filosu

ABD, 94 reaktörle dünyanın en büyük nükleer enerji filosuna sahip ülke konumunda bulunuyor. Ülkede nükleer enerji toplam elektrik üretiminin yaklaşık %18’ini karşılıyor.

Son yıllarda ABD, yeni nesil reaktör teknolojilerine yatırım yapıyor. 2026’da Wyoming’de inşa edilmesi planlanan gelişmiş sodyum soğutmalı reaktör için ilk ticari izin verilmesi, sektörde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

Washington yönetimi ayrıca yapay zekâ veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacını karşılamak için nükleer enerjinin kritik rol oynayacağını savunuyor.

Çin: En hızlı büyüyen nükleer güç

Çin, son on yılda en hızlı büyüyen nükleer enerji piyasasına sahip ülke olarak öne çıkıyor.

Ülkede 59 reaktör çalışıyor ve yaklaşık 38 reaktör inşa halinde, bu da Çin’i küresel nükleer genişlemenin merkezine yerleştiriyor.

Beijing yönetimi, nükleer enerjiyi hem karbon emisyonlarını azaltma hem de enerji güvenliğini artırma stratejisinin temel unsurlarından biri olarak görüyor.

Fransa ve Avrupa: Nükleere dönüş tartışması

Fransa, elektrik üretiminin yaklaşık %67’sini nükleer enerjiden sağlayarak dünyada nükleere en bağımlı ülkelerden biri konumunda bulunuyor.

Avrupa’da ise nükleer enerji konusunda farklı politikalar izleniyor.

Almanya nükleer santrallerini kapatarak yenilenebilir enerjiye yöneldi.

Fransa ve bazı Doğu Avrupa ülkeleri yeni reaktör projelerini destekliyor.

Yunanistan küçük modüler reaktörleri değerlendirmeye başladı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kıtanın nükleer enerjiden uzaklaşmasının stratejik bir hata olduğunu belirterek enerji güvenliği açısından bu alana yeniden yatırım yapılması gerektiğini ifade etti.

Rusya: Küresel nükleer ihracat gücü

Rusya, devlet şirketi Rosatom aracılığıyla dünya genelinde birçok nükleer santral projesini üstlenerek sektörde önemli bir ihracatçı konumunda bulunuyor.

Uluslararası projelerde Rusya ve Çin’in şirketleri, son yıllarda başlatılan reaktör inşaatlarının büyük bölümünü gerçekleştiriyor.

Rusya ayrıca Türkiye, Mısır ve Bangladeş gibi ülkelerde nükleer santral projelerinde yer alıyor.

Türkiye: Nükleer enerjiye giriş

Türkiye, enerji ithalatına bağımlılığı azaltmak amacıyla nükleer enerji programını hızlandırdı.

Mersin’de Rusya ile birlikte inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Türkiye’nin ilk nükleer santrali olacak. Projenin dört reaktörünün tamamlandığında Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yaklaşık %10’unu karşılaması bekleniyor.

Türkiye ayrıca; Sinop’ta ikinci nükleer santral, Trakya’da üçüncü bir santral ve küçük modüler reaktör (SMR) teknolojileri üzerine çalışmalar yürütüyor.

Enerji uzmanları, Türkiye’nin uzun vadede 2050’ye kadar yaklaşık 20 gigavat nükleer kapasite hedeflediğini belirtiyor.

Nükleer silahlar ve güvenlik dengesi

Nükleer teknolojinin askeri boyutu da küresel politikaların önemli bir parçası olmaya devam ediyor.

Bugün dünyada dokuz ülke nükleer silahlara sahip bulunuyor. Bunlar arasında ABD, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık resmi nükleer silah devletleri olarak kabul edilirken Hindistan, Pakistan, işgalci siyonist rejim ve Kuzey Kore de nükleer silah kapasitesine sahip ülkeler arasında yer alıyor.

Son yıllarda NATO ülkeleri ile Rusya arasındaki gerilim, Avrupa’da nükleer caydırıcılık tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Finlandiya’nın NATO ile uyumlu şekilde nükleer silahların konuşlandırılmasına yönelik yasa değişikliği planı bu tartışmanın son örneklerinden biri oldu.

Geleceğin teknolojileri: SMR ve yeni nesil reaktörler

Nükleer enerji sektöründe son yıllarda öne çıkan başlıca teknolojiler arasında; küçük modüler reaktörler (SMR), hızlı nötron reaktörleri ve gelişmiş yakıt teknolojileri bulunuyor.

Uzmanlara göre bu yeni nesil reaktörler daha düşük maliyet, daha yüksek güvenlik ve daha esnek enerji üretimi sağlayabilir.

Uzmanlara göre yeni nükleer çağ

Enerji analistleri, küresel enerji sisteminin hızla değiştiğini ve nükleer enerjinin bu dönüşümde yeniden merkezi bir rol kazandığını belirtiyor.

Artan elektrik talebi, yapay zekâ veri merkezleri, hidrojen üretimi ve sanayide karbon emisyonlarının azaltılması gibi faktörler nükleer enerjiyi birçok ülke için stratejik bir seçenek haline getiriyor.

Bu nedenle önümüzdeki yıllarda nükleer enerji alanında teknoloji, yatırım ve jeopolitik rekabetin daha da artması bekleniyor. (İLKHA)