Türkiye'de yükseköğretim alanında dengeler değişiyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) verilerine göre 2025 itibarıyla üniversitelerde kadın öğrenci oranı yüzde 53,2'ye ulaşarak tarihi bir seviyeye çıktı. Son beş yılda istikrarlı şekilde artan oran, kadınların eğitimdeki yükselişini net biçimde ortaya koydu.
2020 akademik yılında yüzde 49,1 olan kadın öğrenci oranı, beş yıllık süreçte düzenli bir artış gösterdi. Türkiye genelinde toplam yükseköğretim öğrenci sayısı 6 milyon 837 bin 313 olurken, bunun 3 milyon 634 bin 91'ini kadın öğrenciler oluşturdu. Bu tablo, yükseköğretimde kadınların artık çoğunlukta olduğunu gösteriyor.
Tüm Eğitim Kademelerinde Artış
Kadın öğrencilerin yükselişi yalnızca genel oranlarda değil, eğitim kademelerinin tamamında görüldü. Ön lisans, lisans ve lisansüstü programlarda dikkat çekici artışlar yaşandı.
Beş yıllık değişim şöyle:
Ön lisans: %51,6 → %54,4
Lisans: %47,5 → %52,4
Yüksek lisans: %48,2 → %50,6
Doktora: %47,7 → %51,3
Özellikle lisans ve doktora düzeyindeki artış dikkat çekti. Doktora programlarında kadınlar ilk kez çoğunluğu oluşturdu. Bu gelişme, akademik kariyer yolunda da kadınların daha güçlü biçimde yer aldığını ortaya koydu.
Uzmanlar, artışta 2023 yılında yürürlüğe giren düzenlemenin etkili olduğunu belirtiyor. YÖK'ün, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında 34 yaş üzeri kadınlara ek kontenjan hakkı tanıması, eğitimine ara vermek zorunda kalan kadınların üniversiteye dönüşünü kolaylaştırdı. Bu uygulama, özellikle ikinci şans eğitim politikaları açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Akademide Kadın Temsili Artıyor
Kadınların yükselişi yalnızca öğrenci sayılarıyla sınırlı değil. Akademik kadroda da artış sürüyor.
2020'de yüzde 45,3 olan kadın akademisyen oranı, 2025'te yüzde 46,8'e yükseldi. Aynı dönemde toplam akademisyen sayısı 179 bin 495'ten 185 bin 188'e çıktı.
Unvan bazında değişim ise şöyle gerçekleşti:
Araştırma görevlisi: %51,2 → %55
Öğretim görevlisi: %50,6 → %52,1
Doktor öğretim üyesi: %44,9 → %47,8
Doçent: %40,1 → %43,3
Profesör: %32,4 → %34,9
Veriler, özellikle giriş ve orta düzey akademik unvanlarda kadınların oranının daha yüksek olduğunu gösterirken, profesörlük seviyesinde artışın daha sınırlı ama istikrarlı olduğu görülüyor. Bu tablo, akademide üst yönetim ve karar mekanizmalarında kadın temsiline yönelik sürecin devam ettiğine işaret ediyor.
Öte yandan son bir yılda üniversitelerde toplumsal alanlarda yapılan akademik çalışmalar da dikkat çekti. Yükseköğretim kurumlarında:
416 çalışma "fırsat eşitliği"
6 bin 439 çalışma "insan hakları"
1.654 çalışma "kadın hakları"
5 bin 384 çalışma "kadına yönelik şiddet"
başlıkları altında gerçekleştirildi.
Bu veriler, yükseköğretimde kadınların hem nicelik hem de akademik üretim alanında ağırlığını artırdığını ortaya koyuyor. Eğitim uzmanlarına göre, sürdürülebilir politikalar ve fırsat eşitliğini destekleyen uygulamalar devam ettiği sürece bu artışın önümüzdeki yıllarda da sürmesi bekleniyor.