Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) işten ayrılış süreçlerinde kullandığı ve uzun süredir tartışma konusu olan işten çıkış kodlarıyla ilgili önemli bir değişiklik hayata geçirildi. Artık e-Devlet üzerinden alınan "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü / İşyeri Ünvan Listesi" belgelerinde, çalışanın işten hangi gerekçeyle ayrıldığına dair kod ve açıklamalar yer almıyor.
Bu adım, özellikle geçmişte işten çıkış kodları nedeniyle iş bulmakta zorlanan milyonlarca çalışan açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Çalışma hayatında "etiketleme" etkisi yarattığı belirtilen kodların, işe alım süreçlerinde çalışanların karşısına olumsuz bir unsur olarak çıktığı sıkça dile getiriliyordu.
Söz konusu uygulamanın arkasında, Danıştay'ın 14 Ekim 2024 tarihli kararı bulunuyor. Yüksek Mahkeme, SGK kayıtlarında yer alan ve özellikle "ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık" kapsamında kullanılan işten çıkış kodlarını detaylı biçimde incelemişti.
Danıştay kararında;
İşten çıkış kodlarının işverenin tek taraflı beyanına dayandığı,
Bu beyanların yargı denetiminden geçmediği,
Resmi kayıtlara işlenen bu bilgilerin çalışanların çalışma hakkını ve itibarını zedeleyebildiği vurgulandı.
Mahkeme, bu gerekçelerle söz konusu uygulamanın Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile bağdaşmadığına hükmetti ve ilgili düzenlemenin iptaline karar verdi. Bu karar, SGK'nın belge içeriklerinde değişikliğe gitmesinin önünü açtı.
Yeni uygulamayla birlikte önemli bir ayrıntı da ortaya çıktı. İşten çıkış kodları tamamen silinmiş değil. Kişi, kendi e-Devlet hesabına giriş yaptığında hizmet dökümünde çıkış kodlarını hâlâ görebiliyor. Ancak bu bilgiler, üçüncü kişilere veya işverenlere sunulan resmi belgelerde yer almıyor.
Bu ayrımın temel amacı, çalışanın özel ve hassas verilerinin kontrolsüz şekilde paylaşılmasını önlemek olarak açıklanıyor. Böylece işe alım süreçlerinde adayların, geçmişteki fesih gerekçeleri üzerinden peşinen elenmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Öte yandan uygulamada hâlâ tartışmalı bir alan bulunuyor. Bazı işverenlerin, işe alım aşamasında adaylardan "işten ayrılış bildirgesi" talep etmeye devam ettiği biliniyor. Bu belgede, fesih nedenlerinin açık şekilde yer alması nedeniyle, çıkış kodlarının dolaylı olarak yeniden gündeme geldiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, Danıştay'ın ilerleyen dönemde bu belgeyle ilgili de yeni bir değerlendirme yapabileceğini belirtiyor. KVKK kapsamında, işten çıkış kodları ve açıklamalarının bu belgeden de çıkarılması ihtimali kulislerde konuşuluyor.
Yapılan değişikliğin çalışma hayatına şu etkileri olması bekleniyor:
Çalışanların iş başvurularında damgalanmasının azalması
İşverenlerin, tek taraflı beyanlarla oluşan kodları ayıklama aracı olarak kullanmasının önlenmesi
Kişisel verilerin daha sıkı korunması
İşten çıkarma süreçlerinde hukuki denetimin öneminin artması
Gelişmelerin, SGK uygulamaları ve işe alım alışkanlıkları üzerindeki etkisi önümüzdeki dönemde daha net şekilde görülecek.