Kıbrıs 1571 de bir Turk adası haline geliyor ve 1878 e kadar da Osmanli hakimiyetinde kalıyor. Adanin her köşesi Osmanlı izleri ile dolu. Bu eserlerin en görkemlilerinden biri de Girne kalesi. Akdeniz'in kıyısında, tarihi limanın hemen yanında yükselen görkemli bir yapıda pek cok medeniyetin izi var. Kuzey Kıbrıs'ın en etkileyici tarihi yapılarından biri olan bu kale, yüzyıllardır Doğu Akdeniz'in hareketli tarihine sessizce tanıklık ediyor. Limana gelen herkesin ilk dikkatini çeken bu taş duvarlar aslında yalnızca bir savunma yapısı değil, farklı medeniyetlerin bıraktığı izlerin birleştiği bir tarih kitabı gibidir.
Kalenin ilk temellerinin Bizans döneminde, Arap akınlarına karşı savunma amacıyla atıldığı kabul edilir. Ancak yapı, Orta Çağ'da Kıbrıs'a hâkim olan Luzinyan Hanedanı döneminde büyütülmüş ve güçlendirilmiştir. Girne limanını koruyan bu kale, o yıllarda hem askeri hem de ticari açıdan büyük önem taşımıştır.
15. yüzyılda ada bu kez Venedik Cumhuriyeti yönetimine geçti. Venedikliler, top teknolojisinin gelişmesiyle birlikte kaleyi yeniden düzenleyerek surları kalınlaştırdı ve burçları daha güçlü hale getirdi. Bugün kalede görülen birçok savunma yapısı bu dönemin eseridir.
1571 yılında Osmanlıların Kıbrıs'ı Fethi ile birlikte kale Osmanlı yönetimine girdi ve uzun yıllar askeri garnizon olarak kullanıldı. Yüzyıllar boyunca askerlerin nöbet tuttuğu bu kale, bugün ise ziyaretçilerini ağırlayan bir tarih mekânına dönüşmüş durumda.
Osmanlılar, 1570 yılında savaşsız teslim aldıkları Girne Kalesi'ni kendi savunma stratejilerine göre modernize etmişlerdir.
Yapılan başlıca katkılar şunlardır:
Topçu Tabyaları: Kale surları ateşli silahlara ve top atışlarına dayanıklı hale getirilmiş, geniş top mazgalları eklenmiştir.
Osmanlı Amirali Cezayirli Sadık Paşa Lahdi: Kalenin giriş bölümüne, fetihte şehit düşen amiralin lahdi yerleştirilmiştir.
İç Yapılar: Kale içerisine askerlerin kullanımı için koğuşlar, depolar ve bir cami inşa edilmiştir.
Mimari Dönüşüm: Lüzinyan ve Venedik döneminden kalan dairesel kuleler ve sur hatları, Osmanlı istihkam anlayışıyla güçlendirilerek korunmuştur.
Bugün Girne Kalesi yalnızca geçmişin bir hatırası değil; içinde barındırdığı müzeler ve özellikle batık gemi kalıntılarıyla Akdeniz tarihinin önemli bir parçasını anlatmaya devam ediyor. Girne limanında gün batımını izlerken kaleye baktığınızda, taşların arasından geçen yüzyılların hikâyesini hissetmemek mümkün değildir.
Bahar aylarında özellikle tarihi ve kültürel bir gezi icin Kıbrısı gezmek daha uygun. Baharda Kıbrıs gezisi tavsiye edeceğim bir gezi rotasıdır. Adım adım Kıbrısı gezerek hazirladigim TV programlarımı Youtube kanalımdan izleyebilirsiniz. Bilerek gezmek size çok daha fazla keyif verecektir.
Doç.Dr. Devrim Alkaya
İnş.Yük.Müh. & TV Programcısı
Kültürel Miras Uzmanı