Erzurum'un sorunları saymakla bitmez. İşsizlik denir, göç denir, esnafın hali denir, gençlerin umutsuzluğu konuşulur. Ama bu sorunların hiçbiri tek başına ortaya çıkmadı. Hepsinin ortak bir zemini var: Alışmak. Bu şehirde insanlar zor şartlara dayanmayı öğrendi ama yanlışlara itiraz etmeyi unuttu.
Soğuk hava Erzurum'un kaderi olabilir ama bugünkü durgunluk kader değil. Bu, yıllar içinde oluşmuş bir zihniyetin sonucu. İnsanlar zor olana değil, belirsiz olana itiraz ediyor. Soğuğa katlanıyor ama değişime yanaşmıyor. Çünkü değişim risk demek. Risk ise konforu bozmak anlamına geliyor.
Esnaf batıyor ama ses çıkarmıyor. Gençler gidiyor ama arkasından sadece "yazık" deniyor. Haksızlık yaşanıyor ama "bize bulaşmasın" diye bakılıyor. Herkes durumdan şikâyetçi ama kimse düzenin parçası olduğunu kabul etmiyor. Oysa bu düzen, herkesin küçük suskunluklarıyla ayakta duruyor.
Erzurum'da düzeni bozan değil, düzeni sorgulayan rahatsız ediliyor. Bu yüzden insanlar dikkatli. Dikkatli olmak zamanla sessizliğe, sessizlik de kabullenişe dönüşüyor. Kimse "yanlış" demiyor, sadece "idare eder" diyor. İdare etmek ise ilerlemek değildir.
Memur düzeni bu zihniyeti daha da güçlendiriyor. Güvence ön plana çıkıyor, cesaret geri plana itiliyor. İnsanlar hayatlarını riske atmamak için hayallerini erteliyor. Bu da şehri durağanlaştırıyor. Her şey yerli yerinde ama hiçbir şey ileri gitmiyor.
Bu şehirde potansiyel yok mu? Var. İnsan gücü var, coğrafya var, tarih var. Ama potansiyel tek başına bir işe yaramaz. Onu harekete geçirecek irade yoksa, potansiyel sadece konuşulan bir kelime olarak kalır.
En büyük sorunlardan biri de şu: Herkes çözümün başkasından gelmesini bekliyor. Devlet yapsın, belediye yapsın, biri gelsin düzeltsin. Ama kimse kendine dönüp "Ben neye alıştım?" diye sormuyor. Alışılan her yanlış, zamanla normalleşiyor.
Erzurum'un meselesi bağırmak değil. Ama susmak da değil. Erzurum'un ihtiyacı, makul ama net bir duruş. Haksızlığa haksızlık diyebilmek. Yanlışı görüp sessiz kalmamayı öğrenmek. Alışmayı erdem sanmaktan vazgeçmek.
Bu şehir çok şey gördü, çok şeye dayandı. Ama artık dayanmak yetmiyor. Dayanmanın yanına sorgulamak eklenmedikçe, Erzurum yerinde saymaya devam eder. Ve yerinde sayan her şehir, aslında yavaş yavaş geriye gider.
Soğuk geçer. Kış biter.
Ama alışkanlıklar değişmezse, sorun kalır.