Ekonomi çoğu zaman rakamlarla konuşulur. Faiz oranları, enflasyon verileri, büyüme tahminleri… Oysa bu göstergelerin arkasında görünmeyen bir unsur vardır: güven. Güven, teknik bir veri değildir; siyasi ve kurumsal bir iklimin ürünüdür.
Bir ülkede yatırım kararı verilirken yalnızca maliyet hesabı yapılmaz. Hukuki çerçeveye, düzenleyici kurumların bağımsızlığına ve karar alma süreçlerinin öngörülebilirliğine bakılır. Çünkü sermaye belirsizliği sevmez. Belirsizlik arttığında risk primi yükselir; risk arttığında maliyet büyür.
Ekonomi politikalarının başarısı, sürekliliğe bağlıdır. Eğer söylem ile uygulama arasında sık değişiklikler yaşanıyorsa, piyasa aktörleri kısa vadeli pozisyon alır. Uzun vadeli yatırım yerine bekleme eğilimi güçlenir. Bu durum üretimi, istihdamı ve büyüme kapasitesini doğrudan etkiler.
Kurumsal yapı, ekonomik güvenin temelidir. Merkez bankasının bağımsızlığı, düzenleyici kurumların teknik karar alabilmesi ve yargı süreçlerinin öngörülebilirliği ekonomik istikrarın sigortasıdır.
Eğer ekonomik kararlar siyasi tartışmaların gölgesinde algılanıyorsa, güven aşınır. Çünkü piyasa, kararların rasyonel mi yoksa konjonktürel mi olduğunu sorgular. Bu sorgu zamanla finansman maliyetine yansır.
Ekonomi ile siyaset arasındaki ilişki tam da burada belirginleşir. Güçlü bir siyasi zemin, kurumsal istikrarı destekler. Zayıf kurumsal yapı ise ekonomik dalgalanmayı artırır.
Faiz artırılabilir, vergi düzenlenebilir, teşvik paketi açıklanabilir. Ancak güven kaybı yaşanmışsa bu adımların etkisi sınırlı kalır. Çünkü beklenti yönetimi bozulmuştur.
Ekonomide asıl belirleyici olan, aktörlerin geleceğe dair öngörüsüdür. Eğer yarının kuralları bugünden farklı olma ihtimali taşıyorsa, yatırım iştahı düşer. Oysa öngörülebilirlik, maliyet kadar önemlidir.
Bugün tartışılması gereken mesele yalnızca ekonomik parametreler değildir. Asıl mesele, kurumsal zeminin ne kadar sağlam olduğudur. Ekonomik reform teknik bir programla başlar; fakat siyasi güvenle kalıcı hale gelir.
Ekonomi rakamlarla ölçülür; ancak güvenle büyür.