World Health Organization (DSÖ) verilerine göre, tüberküloz günümüzde dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biri olmayı sürdürüyor. 2024 yılında yaklaşık 10,7 milyon kişi tüberküloza yakalandı, 1,23 milyon kişi hayatını kaybetti.
Uzmanlara göre hastalık, önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen hâlâ geniş kitleleri etkilemeye devam ediyor. Küresel ölçekte yürütülen mücadele sayesinde 2000 yılından bu yana yaklaşık 83 milyon hayat kurtarıldı, ancak ilerleme hızı hedeflerin gerisinde kalıyor.
Tüberküloz, çoğunlukla akciğerleri etkileyen ancak beyin, böbrek ve omurga gibi diğer organlara da yayılabilen bulaşıcı bir hastalık olarak biliniyor. Hastalık, enfekte kişilerin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşıyor.
Sağlık otoriteleri, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde tüberkülozun yaygınlığının yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Bazı bölgelerde her 34 saniyede bir kişinin tüberküloza yakalandığı bildiriliyor.
Öte yandan, dünya genelinde milyonlarca kişinin hastalığı taşımasına rağmen teşhis edilemediği ya da kayıt altına alınmadığı tahmin ediliyor. Bu durum, hastalığın yayılımını kontrol altına almayı zorlaştırıyor.
Tüberkülozla mücadelede en büyük zorluklardan biri de çok ilaca dirençli (MDR-TB) vakalar olarak öne çıkıyor. DSÖ verilerine göre, bu hastaların yalnızca yaklaşık yüzde 40’ı tedaviye erişebiliyor.
Uzmanlara göre tüberkülozun erken belirtileri arasında uzun süren öksürük, ateş, kilo kaybı ve halsizlik yer alıyor. Ancak bu belirtiler çoğu zaman hafife alındığı için tanı gecikebiliyor.
Sağlık otoriteleri, erken teşhis ve düzenli tedavinin hem bireysel iyileşme hem de hastalığın yayılmasının önlenmesi açısından kritik olduğunu vurguluyor. Ayrıca yoksulluk, yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerine erişim sorunları gibi faktörlerin hastalığın yayılmasında önemli rol oynadığı ifade ediliyor.
2026 yılı Dünya Tüberküloz Günü teması, “Tüberkülozu bitirebiliriz” mesajıyla küresel iş birliği ve yatırımların artırılmasına dikkat çekiyor.
Uzmanlar, güçlü sağlık sistemleri, erken tanı, yeni tedavi yöntemleri ve toplum temelli farkındalık çalışmalarının artırılmasıyla tüberkülozun küresel ölçekte kontrol altına alınabileceğini belirtiyor. (İLKHA)